A

A

A

Бүлэг: 1979

МОНГОЛ УЛСЫН ХУУЛЬ

1994 оны 11 дүгээр сарын 15-ны өдөр

Улаанбаатар хот

ТУСГАЙ ХАМГААЛАЛТТАЙ ГАЗАР НУТГИЙН ТУХАЙ

НЭГДҮГЭЭР БҮЛЭГ

Нийтлэг үндэслэл

1 дүгээр зүйл. Хуулийн зорилт

Хэвлэх

Энэ хуулийн зорилт нь байгалийн бүс, бүслүүрийн онцлог, өвөрмөц тогтоц, ховор, ховордсон ургамал, амьтан бүхий газар, түүх,соёлын дурсгалт болон үзэсгэлэнт газрын хэв шинжийг хадгалах, хувьсч өөрчлөгдөх зүй тогтлыг судлах,танин мэдэх зорилгоор газар нутгийг тусгай хамгаалалтад авах, ашиглах, түүний унаган төрхийг хадгалах, хамгаалахтай холбогдсон харилцааг зохицуулахад оршино.

2 дугаар зүйл. Тусгай хамгаалалттай газар нутгийн тухай хууль тогтоомж

Хэвлэх

1. Тусгай хамгаалалттай газар нутгийн тухай хууль тогтоомж нь Монгол Улсын Үндсэн хууль,Газрын тухай хууль, Соёлын өвийг хамгаалах тухай хууль,энэ хууль болон тэдгээртэй нийцүүлэн гаргасан хууль тогтоомжийн бусад актаас бүрдэнэ.

/Энэ хэсэгт 2014 оны 05 дугаар сарын 15-ны өдрийн хуулиар нэмэлт оруулсан/

2. Монгол Улсын олон улсын гэрээнд энэ хуульд зааснаас өөрөөр заасан бол олон улсын гэрээний заалтыг дагаж мөрдөнө.

З дугаар зүйл. Тусгай хамгаалалттай газар нутгийн ангилал

Хэвлэх

1. Улсын тусгай хамгаалалттай газар нутгийг дараахь байдлаар ангилна:

1/ дархан цаазат газар;

2/ байгалийн цогцолборт газар;

3/ байгалийн нөөц газар;

4/ дурсгалт газар.

2. Аймаг өөрийн нутаг дэвсгэрт байгаа тодорхой газар нутгийг орон нутгийн тусгай хамгаалалтад авч болно.

/Энэ хэсэгт 2022 оны 4 дүгээр сарын 22-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт оруулсан./

4 дүгээр зүйл. Тусгай хамгаалалттай газар нутгийн орчны бүс

Хэвлэх

1. Улсын тусгай хамгаалалттай газар нутаг орчны бүстэй байж болно. Орчны бүсийн эрх зүйн байдлыг тусгай хуулиар зохицуулна.

/ Энэ хэсгийг 1997 оны 10 дугаар сарын 23-ны өдрийн хуулиар өөрчлөн найруулсан/ .

2. Хуульд өөрөөр заагаагүй бол Тусгай хамгаалалттай газар нутгийн орчны бүсийн заагийг зохих шатны иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын саналыг харгалзан тусгай хамгаалалттай газар нутгийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллага / цаашид "төрийн захиргааны төв байгууллага"гэх/ тогтооно.

/Энэ хэсэгт 2022 оны 4 дүгээр сарын 22-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт оруулсан./

/Энэ хэсэгт 2014 оны 5 дугаар сарын 15-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт оруулсан/

5 дугаар зүйл. Улсын хилийн болон хил орчмын газар нутгийг улсын тусгай хамгаалалтад авах

Хэвлэх

1.Улсын хил орчмын тодорхой нутаг дэвсгэрийг хил залгаа улстай тохиролцсоны үндсэн дээр улсын тусгай хамгаалалттай газар нутгийн ангилалд хамруулж болно.

2.Улсын хил орчмын газар нутгийг Улсын тусгай хамгаалалтад авах асуудлыг шийдвэрлэхдээ Улсын хил хамгаалах байгууллагатай урьдчилан зөвшилцсөн байна.

З.Улсын хил хамгаалах байгууллага нь зохих хууль тогтоомжийн дагуу улсын хилийн болон хил орчмын дэглэмд нийцүүлэн улсын хил дээрх болон улсын хил орчмын тусгай хамгаалалттай газар нутагт үйл ажиллагаагаа хэрэгжүүлэх журмыг хамгаалалтын захиргаа буюу зохих шатны Засаг даргатай тохиролцон тогтооно.

4.Тусгай хамгаалалттай газар нутгийг хамгаалуулах зорилгоор хилийн төлөөлөгч, орлогч, туслагчид байгаль орчны хяналтын улсын байцаагчийн бүрэн эрхийг төрийн захиргааны төв байгууллагын шийдвэрээр олгож болно. Хилийн төлөөлөгч, орлогч, туслагч байгаль орчны хяналтын улсын байцаагчийн бүрэн эрхийг зөвхөн хилийн бүсэд хэрэгжүүлнэ.

6 дугаар зүйл. Тусгай хамгаалалттай газар нутгийн хамгаалалтыг санхүүжүүлэх

Хэвлэх

1.Тусгай хамгаалалттай газар нутгийг хамгаалах ажлын төсөв нь байгаль орчныг хамгаалах, түүний баялгийг нөхөн сэргээх, газрыг засаж тохижуулах арга хэмжээг хэрэгжүүлэх, мониторингийн аргаар судалгаа, шинжилгээ хийх, сурталчлах зардал, ажиллагсдын цалин хөлс зэргээс бүрдэнэ.

2. Тусгай хамгаалалттай газар нутгийг хамгаалах ажлыг санхүүжүүлэх хөрөнгө нь дараахь эх үүсвэрээс бүрдэнэ:

1/ улсын болон орон нутгийн төсвийн хөрөнгө оруулалт;

/Энэ заалтад 2003 оны 1 дүгээр сарын 2-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт орсон/

2/ аялал, жуулчлалын болон бусад ажил, үйлчилгээний орлого;

3/ иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллагын хандив, тусламж;

4/ тусгай хамгаалалттай газар нутгийн тухай хууль тогтоомж зөрчсөн этгээдийн учруулсан хохирлын нөхөн төлбөрийн орлого.

ХОЁРДУГААР БҮЛЭГ

Дархан цаазат газар, түүний хамгаалалтын дэглэм

7 дугаар зүйл. Дархан цаазат газар

Хэвлэх

Байгалийн бүс, бүслүүрийн онцлог, хэв шинжийг төлөөлж чадах унаган төрхөө хадгалсан байдал, шинжлэх ухааны онцгой ач холбогдлыг нь харгалзан байгаль орчны тэнцвэрт байдлыг хангах зорилгоор улсын тусгай хамгаалалтад авсан газар нутгийг дархан цаазат газар гэнэ.

8 дугаар зүйл. Дархан цаазат газрын бүс

Хэвлэх

Дархан цаазат газрыг байгалийн хэв шинж, төлөв байдал, хөрс, ус, ургамал, амьтны аймгийн онцлог, хүний үйл ажиллагаанд өртөх байдал зэргийг харгалзан дараахь бүсэд хуваана:

1/ онгон бүс;

2/ хамгаалалтын бүс;

3/ хязгаарлалтын бүс.

9 дүгээр зүйл. Онгон бүсийн дэглэм

Хэвлэх

1. Онгон бүсэд байгалийн унаган төрх, хэв шинжийг нь хадгалах шаардлагад нийцүүлж зөвхөн хамгаалалтын арга хэмжээ хэрэгжүүлнэ.

2. Онгон бүсэд байгалийн төлөв байдлыг нь хөндөхгүйгээр зөвхөн ажиглах хэлбэрээр судалгаа, шинжилгээний ажил явуулж болох бөгөөд үүнээс бусад үйл ажиллагаа явуулахыг хориглоно.

10 дугаар зүйл. Хамгаалалтын бүсийн дэглэм

Хэвлэх

Хамгаалалтын бүсэд энэ хуулийн 9 дүгээр зүйлд зааснаас гадна ургамал, амьтны аймгийн өсч үржих нөхцөлийг хангах, гамшгийн хор уршгийг арилгахтай холбогдсон биотехникийн арга хэмжээг байгаль орчинд сөрөг нөлөөгүй арга хэлбэрээр хэрэгжүүлнэ.

/Энэ хэсэгт 2017 оны 02 дугаар сарын 02-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт оруулсан/

11 дүгээр зүйл. Хязгаарлалтын бүсийн дэглэм

Хэвлэх

Хязгаарлалтын бүсэд байгаль орчинд нь сөрөг нөлөөгүй арга хэлбэрээр зохих зөвшөөрөлтэйгээр дараахь үйл ажиллагаа явуулж болно:

1/ энэ хуулийн 9,10 дугаар зүйлд заасан үйл ажиллагаа;

2/ хөрс, ургамлын бүрхэвчийг нөхөн сэргээх;

3/ ойд арчилгаа, цэвэрлэгээ хийх;

4/ ан амьтны тооллого, тэдгээрийн тоо, нас, хүйс, сүргийн бүтцийг зохицуулах үйл ажиллагааг батлагдсан хөтөлбөр, аргачлалын дагуу явуулах;

5/ рашаан, эмчилгээ, сувилгааны чанартай бусад эрдсийг ашиглах;

6/ байгалийн аялал, жуулчлалыг тогтоосон зам, чиглэлээр зохих журмын дагуу зохион байгуулах;

7/ аялагч, зөвшөөрөл бүхий бусад хүн түр буудаллах, отоглох, ажиглалт, судалгаа шинжилгээ хийх зориулалтаар зохих журмын дагуу барьсан орон байрыг ашиглах;

8/ зураг авах, дууны болон дүрс бичлэг хийх, тэдгээрийг зохиол бүтээл туурвихад ашиглах;

9/ уул,овоо тахих, уламжлалт зан үйлийн бусад ёслол үйлдэх;

10/ нутгийн оршин суугчид ахуйн хэрэгцээндээ зориулан байгалийн дагалт баялаг, эмийн болон хүнсний ургамлыг зохих журмын дагуу түүж ашиглах.

12 дугаар зүйл. Дархан цаазат газарт хориглох үйл ажиллагаа

Хэвлэх

Дархан цаазат газарт энэ хуулийн 10,11 дүгээр зүйлд зааснаас өөр зориулалтаар дараахь үйл ажиллагаа явуулахыг хориглоно:

1/ газар хагалах, ухах, тэсэлгээ хийх, ашигт малтмал хайх, олборлох, элс, хайрга чулуу авах, мод, зэгс, шагшуурга бэлтгэх, хязгаарлалтын бүсээс бусад газарт зам тавих зэргээр байгалийн төлөв байдлыг өөрчлөх;

2/ байгалийн дагалт баялаг, эмийн, хүнсний болон техникийн зориулалттай ургамлыг үйлдвэрлэлийн зориулалтаар түүж бэлтгэх;

3/ энэ хуулийн 11 дүгээр зүйлийн 4-т зааснаас өөр зориулалтаар ан амьтан агнах, барих, үргээх, тэдгээрийн үүр, ичээ, нүх, ноохойг хөндөх, эвдэж сүйтгэх;

4/ хортон шавьж, мэрэгчид, түймэртэй тэмцэх, тэдгээрээс сэргийлэх арга хэмжээнд байгаль орчинд сөрөг нөлөөлөх арга, техник, бодис хэрэглэх;

5/ энэ хуулийн 11 дүгээр зүйлийн 7-д зааснаас өөр барилга байгууламж барих;

6/ хөрс, ус, агаар бохирдуулах аливаа үйл ажиллагаа явуулах;

7/ тухайн газрын хамгаалалтын захиргааны зөвшөөрөлгүйгээр нохой дагуулж, буу авч явах;

8/ аргагүйгээс бусад тохиолдолд тухайн газрын хамгаалалтын захиргаанаас урьдчилан авсан зөвшөөрөлгүйгээр агаарын хөлгөөр буулт хийх, хэт нам өндрөөр нислэг үйлдэх;

9/ өвөлжөө, хаваржаа, намаржаа, зуслангийн барилга байгууламж барих, зохих зөвшөөрөлгүйгээр мал бэлчээрлүүлэх;

10/ нуур, мөрөн, гол горхи, булаг, шанд зэрэг ил задгай усыг үйлдвэрлэлийн зориулалтаар ашиглах;

11/ хууль тогтоомж болон хамгаалалтын горимоор хориглосон байгаль орчинд сөрөг нөлөөлөх бусад үйл ажиллагаа явуулах.

ГУРАВДУГААР БҮЛЭГ

Байгалийн цогцолборт газар, түүний хамгаалалтын дэглэм

1З дугаар зүйл. Байгалийн цогцолборт газар

Хэвлэх

Байгалийн унаган төрхөө харьцангуй хадгалсан, түүх, соёл, шинжлэх ухааны болон танин мэдэхүй, экологийн хүмүүжилд ач холбогдол бүхий улсын тусгай хамгаалалтад авсан газар нутгийг байгалийн цогцолборт газар гэнэ.

14 дүгээр зүйл. Байгалийн цогцолборт газрын бүс

Хэвлэх

Байгалийн цогцолборт газрыг байгалийн хэв шинж, ургамал, амьтны аймгийн байршил, түүх, соёлын дурсгалыг нь хадгалах шаардлага, аялал, жуулчлал хөгжүүлэх нөхцөл зэргийг харгалзан дараахь бүсэд хуваана:

1/ онцгой бүс;

2/ аялал,жуулчлалын бүс;

3/ хязгаарлалтын бүс.

15 дугаар зүйл. Онцгой бүсийн дэглэм

Хэвлэх

Онцгой бүсэд байгалийн унаган төрхийг нь хадгалах шаардлагад нийцүүлэн хамгаалалтын арга хэмжээг хэрэгжүүлэхийн зэрэгцээ байгальд сөрөг нөлөөгүй арга, хэлбэрээр судалгаа, шинжилгээний ажил явуулах, ургамал, амьтны өсч үржих нөхцөлийг хангах, хөрсийг нөхөн сэргээх, гамшгийн хор уршгийг арилгах арга хэмжээ авна.

/Энэ хэсэгт 2017 оны 02 дугаар сарын 02-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт оруулсан/

16 дугаар зүйл. Аялал, жуулчлалын бүсийн дэглэм

Хэвлэх

Аялал, жуулчлалын бүсэд байгаль орчинд нь сөрөг нөлөөгүй арга хэлбэрээр зохих зөвшөөрөлтэйгээр дараахь үйл ажиллагаа явуулж болно:

1/ энэ хуулийн 11,15 дугаар зүйлд заасан үйл ажиллагаа явуулах;

2/ зөвшөөрөгдсөн газар загас барих.

17 дугаар зүйл. Хязгаарлалтын бүсийн дэглэм

Хэвлэх

Хязгаарлалтын бүсэд дараахь үйл ажиллагаа явуулж болно:

1/ энэ хуулийн 11,15,16 дугаар зүйлд заасан үйл ажиллагаа;

2/ уламжлалт аргаар мал аж ахуй эрхлэх;

3/ аялагч, зөвшөөрөл бүхий бусад хүн ашиглах барилга байгууламжийг батлагдсан зураг, төсөл, зөвшөөрлийн дагуу барих;

4/ батлагдсан зураг төсөл, зохих журмын дагуу зам тавих, тээврийн хэрэгслийн зогсоол гаргах;

5/ биеийн тамир, нийтийн арга хэмжээнд шаардагдах талбайг засч тохижуулах;

6/ тухайн нутаг дэвсгэр дэх сууринг экологийн магадлан шинжилгээ хийж баталсан ерөнхий төлөвлөгөөний дагуу хөгжүүлэх.

18 дугаар зүйл. Байгалийн цогцолборт газарт хориглох үйл ажиллагаа

Хэвлэх

Байгалийн цогцолборт газарт энэ хуулийн 15,16,17 дугаар зүйлд зааснаас өөр зориулалтаар дараахь үйл ажиллагаа явуулахыг хориглоно:

1/ энэ хуулийн 12 дугаар зүйлийн 1-8, 11-т заасан үйл ажиллагаа явуулах;

2/ онцгой бүсэд энэ хуулийн 12 дугаар зүйлийн 9,1О-т заасан үйл ажиллагаа явуулах;

3/ батлагдсан ерөнхий төлөвлөгөө, зураг төсвийг зөрчиж суурингийн нутаг дэвсгэрийг тэлэх, барилга байгууламж барих.

ДӨРӨВДҮГЭЭР БҮЛЭГ

Байгалийн нөөц газар, түүний хамгаалалтын дэглэм

19 дүгээр зүйл. Байгалийн нөөц газар

Хэвлэх

Байгалийн тодорхой хэв шинж, аль нэгэн нөөц, баялгийг хамгаалах, хадгалах, нөхөн сэргээх нөхцөлийг бүрдүүлэх зорилгоор улсын тусгай хамгаалалтад авсан газар нутгийг байгалийн нөөц газар гэнэ.

20 дугаар зүйл. Байгалийн нөөц газрын төрөл

Хэвлэх

Байгалийн нөөц газрыг дараахь төрөлд хуваана:

1/ байгалийн унаган төрх, хэв шинжийг хадгалах зорилго бүхий байгалийн иж бүрдлийн нөөц газар;

2/ ховор ховордсон ургамал, амьтныг хамгаалах, тэдгээрийн нөхөн үржих нөхцөлийг бүрдүүлэх зорилго бүхий биологийн нөөц газар;

3/ эртний амьтан, ургамлын ховор олдворыг байгалийн байдлаар нь хадгалах зорилго бүхий байгалийн түүхэн олдворын нөөц газар;

4/ газрын өвөрмөц тогтоц, илэрц, тэдгээрийн бүтцийг байгалийн байдлаар нь хадгалах зорилго бүхий геологийн нөөц газар;

5/ Мөрөн, гол, усны эх үүсвэрийг хамгаалах зорилго бүхий усны нөөц газар.

/Энэ заалтыг 2004 оны 4 дүгээр сарын 22-ны өдрийн хуулиар нэмсэн/

21 дүгээр зүйл. Байгалийн нөөц газрын дэглэм

Хэвлэх

1. Байгалийн нөөц газарт хамгаалалтад авсан байгалийн хэв шинж, тодорхой баялгийн төрх байдал, ургамал, амьтны аймгийн байршил, өсөлт, үржилтэд сөрөг нөлөөгүйгээр уламжлалт аж ахуй эрхлэж болно.

2. Байгалийн нөөц газарт түүний байгаль орчинд сөрөг нөлөө үзүүлж болзошгүй барилга байгууламж барих, үйлдвэрлэлийн зориулалтаар газар ухах, тэсэлгээ хийх, ашигт малтмал хайх, олборлох, ан амьтан агнах, барих, мод, зэгс, шагшуурга бэлтгэх зэргээр байгалийн унаган төрхийг өөрчлөх, мал аж ахуй эрхлэгч малчин өрхөд өвөлжөө, хаваржааны газар олгох, голын усыг бохирдуулах аливаа үйл ажиллагаа явуулахыг хориглоно.

/Энэ хэсэгт 2022 оны 4 дүгээр сарын 22-ны өдрийн хуулиар нэмэлт оруулсан./

/Энэ хэсэгт 2004 оны 4 дүгээр сарын 22-ны өдрийн хуулиар нэмэлт орсон/

ТАВДУГААР БҮЛЭГ

Дурсгалт газар, түүний хамгаалалтын дэглэм

22 дугаар зүйл. Дурсгалт газар

Хэвлэх

Байгалийн өвөрмөц тогтоц, түүх, соёлын ул мөрийг уламжлагдан хадгалагдсан байгалийн байдлаар нь өвлөн үлдээх зорилгоор улсын тусгай хамгаалалтад авсан газар нутгийг дурсгалт газар гэнэ.

2З дугаар зүйл. Дурсгалт газрын төрөл

Хэвлэх

1. Дурсгалт газрыг дараахь төрөлд хуваана:

1/ байгалийн дурсгалт газар;

2/ түүх, соёлын дурсгалт газар;

3/дэлхийн болон үндэсний соёлын өвийн дурсгалт газар.

/Энэ заалтыг 2014 оны 5 дугаар сарын 15-ны өдрийн хуулиар нэмсэн/

2. Байгалийн дурсгалт газарт өвөрмөц тогтоц, илэрц бүхий газар, эртний ургамал, амьтны чулуужсан үлдэгдэл, давхаргазүйн тулгуур зүсэлт зэрэг эрдэс чулуулгийн ховор олдвор,хүрхрээ, хясаа, хавцал, агуй, хад цохио, явар, цонж, төгөл мод, рашаан булаг, баянбүрд, элсэн манхан, солир, солирын цар, өрх, галт уулын тогоо зэргийг хамааруулж болно.

/Энэ хэсэгт 2014 оны 7 дугаар сарын 01-ний өдрийн хуулиар нэмэлт оруулсан/

З. Түүх, соёлын дурсгалт газарт эртний хүний оромж, отог, сууц, агуй, сүг зураг, хадны бичээс, буган ба хүн чулуун хөшөө, булш бунхан, эртний хот, суурины үлдэгдэл, балгас, хэрэм, цайз, суваг шуудуу, далан, эртний зэр зэвсэг хийж байсан орд, уламжлалт зан үйлтэй холбоотой уул, овоо, тахилга бүхий болон түүхэн чухал үйл явдал болсон газар зэргийг хамааруулж болно.

24 дүгээр зүйл. Дурсгалт газрын дэглэм

Хэвлэх

1. Дурсгал газарт хаалт, хашлага барих, сэрэмжлүүлсэн дохио, тэмдэг тавих, түүний хамгаалалтыг нутгийн оршин суугчдад хариуцуулан өгөх зэргээр хамгаалалтын арга хэмжээ авна.

2. Дурсгалт газар дахь байгалийн болон түүх, соёлын дурсгалт зүйлээс О,1-З,О км-ийн орчимд сүр бараа, үзэмжийг нь дарах барилга байгууламж барих, газар хагалах, ухах, тэсэлгээ хийх, ашигт малтмал хайх, олборлох, байгалийн болон түүх, соёлын дурсгалт зүйлийг хөндөх, эвдэх, буулгах, тэдгээрт хохирол учруулахуйц бусад үйл ажиллагаа явуулахыг хориглоно.

3.Дэлхийн болон Үндэсний соёлын өвийн дурсгалт газрын хамгаалалтын дэглэмийг хуулиар тогтооно.

/Энэ хэсгийг 2014 оны 5 дугаар сарын 15-ны өдрийн хуулиар нэмсэн/

ЗУРГАДУГААР БҮЛЭГ

Тусгай хамгаалалттай газар нутгийн талаархи төрийн байгууллагын бүрэн эрх

25 дугаар зүйл. Улсын Их Хурлын бүрэн эрх

Хэвлэх

Улсын Их Хурал тусгай хамгаалалттай газар нутгийн талаар дараахь бүрэн эрхийг хэрэгжүүлнэ:

1/ газар нутгийг улсын тусгай хамгаалалтад авах талаар төрийн бодлогыг тодорхойлох;

2/ Засгийн газрын өргөн мэдүүлснээр газар нутгийг тусгай хамгаалалтад авах тухай шийдвэр гаргах, эдгээр газрыг улсын тусгай хамгаалалттай газар нутгийн тодорхой ангилалд хамааруулах, дархан цаазат болон байгалийн цогцолборт газрын хилийн заагийг батлах, өөрчлөх.

26 дугаар зүйл. Засгийн газрын бүрэн эрх

Хэвлэх

Засгийн газар тусгай хамгаалалттай газар нутгийн талаар дараахь бүрэн эрхийг хэрэгжүүлнэ:

1/ тусгай хамгаалалттай газар нутгийн талаарх төрийн бодлого, хууль тогтоомжийн биелэлтийг зохион байгуулж хангах;

2/ тусгай хамгаалалттай газар нутгийг хамгаалах эдийн засаг, зохион байгуулалтын тогтолцоог бүрдүүлж энэ асуудлаар Засгийн газрын болон Засгийн газрын бус байгууллагуудын үйл ажиллагааг зохицуулах;

3/ тусгай хамгаалалттай газар нутгийг гамшиг болон аюулаас сэргийлэх, тэдгээрээс учирсан хор уршгийг арилгахад иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллагын хүчийг нэгтгэн зохион байгуулж, шаардлагатай арга хэмжээ авах;

/Энэ хэсэгт 2017 оны 02 дугаар сарын 02-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт оруулсан/

4/ тусгай хамгаалалттай газар нутаг, түүний орчны бүсийг хөгжүүлэх, экологийн аюулгүй байдал, байгаль орчны тэнцвэрт байдлыг хангах үндэсний хөтөлбөр боловсруулж хэрэгжүүлэх;

5/ энэ хуульд заасан хамгаалалтын дэглэмийн хүрээнд тухайн дархан цаазат газар, байгалийн цогцолборт газрын хамгаалалтын горимыг батлах;

6/ байгалийн нөөц газрын болон дурсгалт газрын хилийн заагийг тогтоох.

27 дугаар зүйл. Тусгай хамгаалалттай газар нутгийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллагын бүрэн эрх

Хэвлэх

Тусгай хамгаалалттай газар нутгийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллага нь дараахь бүрэн эрхийг хэрэгжүүлнэ:

1/ тусгай хамгаалалттай газар нутгийн талаарх төрийн бодлого, хууль тогтоомжийг хэрэгжүүлэх ажлыг зохион байгуулах;

2/ тусгай хамгаалалттай газар нутагт явуулах судалгаа, шинжилгээний ажлын журам, үйл ажиллагааны төлөвлөгөөг батлах, зөвшөөрөл олгох, холбогдох тайлан, мэдээллийг авч нэгдсэн санд оруулах;

/Энэ дэд заалтад 2021 оны 12 дугаар сарын 17-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт оруулсан./

3/ биологийн төрөл зүйлд судалгаа, тооллого явуулах, бүртгэл хөтлөх аргачлал, үйл ажиллагааны төлөвлөгөөг батлах, зөвшөөрөгдсөн бүсээс ажиглалтын зориулалтаар дээж, сорьц авах, хэмжилт хийх, сүргийн бүтцийг зохицуулах зорилгоор ан амьтныг агнах, барих журам тогтоох;

/Энэ дэд заалтад 2021 оны 12 дугаар сарын 17-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт оруулсан./

4/ ойг арчлах, ойжуулах, хөрс, ургамлыг нөхөн сэргээх журам, үйл ажиллагааны төлөвлөгөөг баталж, нөхөн сэргээх газрын хэмжээ, уг ажлыг гүйцэтгэх арга, технологийг тогтоох;

/Энэ дэд заалтад 2021 оны 12 дугаар сарын 17-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт оруулсан./

5/ хортон шавьж, мэрэгчид, түймрээс сэргийлэх, тэдгээртэй тэмцэх журам, аргачлал тогтоох, гамшиг болон аюулаас тусгай хамгаалалттай газар нутагт учирсан хор уршгийг багасгах арга хэмжээ авах;

/Энэ хэсэгт 2017 оны 02 дугаар сарын 02-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт оруулсан/

6/ рашаан, эмчилгээ, сувилгааны зориулалттай бусад эрдэс, байгалийн дагалт баялгийг ашиглах журам, эмийн, хүнсний болон техникийн зориулалттай ургамлын жагсаалт, тэдгээрийг түүж бэлтгэх журмыг холбогдох мэргэжлийн байгууллагатай хамтран тогтоох;

7/ аялал, жуулчлалын зам, чиглэл, журам тогтоох;

8/ тусгай хамгаалалттай газар нутгийн зөвшөөрөгдсөн бүс дэх суурин газрын ерөнхий төлөвлөгөө, шинээр байгуулах аялал, жуулчлалын бааз, амралт, сувиллын байршил, төслийг холбогдох төрийн захиргааны төв байгууллагуудтай хамтран хянан батлах;

9/ тусгай хамгаалалттай газар нутгийн зөвшөөрөгдсөн бүсэд тодорхой зориулалтаар ашиглаж болох газар, түүний хэмжээ, ашиглах журам, уг газарт байлгаж болох малын төрөл, тоог тогтоох;

10/ зохих шатны Засаг даргатай зөвшилцөн тухайн дархан цаазат газар, байгалийн цогцолборт газарт хамгаалалтын захиргаа байгуулах асуудлыг шийдвэрлэж, даргыг нь байгаль орчны мэргэжилтэй, тухайн салбарт 3-аас доошгүй жил ажиллаж байгаа төрийн албан хаагчдаас Төрийн албаны тухай хуулийн 17.1-д заасны дагуу сонгон шалгаруулж томилох;

/Энэ заалтад 2006 оны 12 дугаар сарын 22-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт орсон/

11/ Усны нөөц доройтон хомсдож, бохирдох бодит аюул учирч байгаа улсын хэмжээний ач холбогдол бүхий том гол, сав газрыг улсын тусгай хамгаалалтад авах асуудлыг зохих шатанд тавьж шийдвэрлүүлэх.

/Энэ заалтыг 2004 оны 4 дүгээр сарын 22-ны өдрийн хуулиар нэмсэн/

28 дугаар зүйл. Аймаг, сум, нийслэл, дүүргийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын бүрэн эрх

/Энэ зүйлийн гарчигт 2022 оны 4 дүгээр сарын 22-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт оруулсан./

Хэвлэх

Аймаг, сум, нийслэл, дүүргийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурал тусгай хамгаалалттай газар нутгийн талаар дараахь бүрэн эрхийг хэрэгжүүлнэ:

/Энэ хэсэгт 2022 оны 4 дүгээр сарын 22-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт оруулсан./

1/ өөрийн нутаг дэвсгэр дэх тусгай хамгаалалттай газар нутагт холбогдох хууль тогтоомжийн хэрэгжилтийн талаар Засаг даргын илтгэлийг хэлэлцэж зохих шийдвэр гаргах, түүний биелэлтийг хангуулах;

2/нутаг дэвсгэрийнхээ тодорхой хэсгийг улсын тусгай хамгаалалтад авах, ангиллыг өөрчлөх, хилийн заагийг тогтоох саналыг тусгай хамгаалалттай газар нутгийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллагад буюу Засгийн газарт уламжлах;

/Энэ заалтыг 2022 оны 4 дүгээр сарын 22-ны өдрийн хуулиар өөрчлөн найруулсан./

3/ нутаг дэвсгэрийнхээ тодорхой хэсгийг орон нутгийн хамгаалалтад авах тухай шийдвэр гаргах, түүний хилийн зааг, хамгаалалтын горимыг тогтоох.

29 дүгээр зүйл. Аймаг, нийслэлийн Засаг даргын бүрэн эрх

/Энэ зүйлийн гарчигт 2022 оны 4 дүгээр сарын 22-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт оруулсан./

Хэвлэх

Аймаг, нийслэлийн Засаг дарга тусгай хамгаалалттай газар нутгийн талаар дараахь бүрэн эрхийг хэрэгжүүлнэ:

/Энэ хэсэгт 2022 оны 4 дүгээр сарын 22-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт оруулсан./

1/ тусгай хамгаалалттай газар нутгийн талаарх төрийн бодлого, хууль тогтоомжийг хэрэгжүүлэх ажлыг зохион байгуулах;

2/өөрийн нутаг дэвсгэрийн тодорхой хэсгийг улсын тусгай болон орон нутгийн хамгаалалтад авах, ангиллыг өөрчлөх, хилийн заагийг тогтоох саналыг судалгаанд үндэслэн боловсруулж, тухайн шатны иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хуралд оруулж, хэлэлцүүлэх;

/Энэ заалтыг 2022 оны 4 дүгээр сарын 22-ны өдрийн хуулиар өөрчлөн найруулсан./

3/ байгалийн нөөц газар, дурсгалт газрын хамгаалалтыг эрхлэх.

/Энэ заалтыг 2022 оны 4 дүгээр сарын 22-ны өдрийн хуулиар хүчингүй болсонд тооцсон./

291 дүгээр зүйл.Сум, дүүргийн Засаг даргын бүрэн эрх

/Энэ зүйлийг 2022 оны 4 дүгээр сарын 22-ны өдрийн хуулиар нэмсэн./

Хэвлэх

Сум, дүүргийн Засаг дарга тусгай хамгаалалттай газар нутгийн талаар дараах бүрэн эрхийг хэрэгжүүлнэ:

/Энэ хэсгийг 2022 оны 4 дүгээр сарын 22-ны өдрийн хуулиар нэмсэн./

1/харьяалах нутаг дэвсгэрийн тусгай хамгаалалттай газар нутагт гамшгийг таслан зогсоох, гамшгийн хор уршгийг арилгах арга хэмжээг Гамшгаас хамгаалах тухай хууль тогтоомжийн дагуу зохион байгуулах;

/Энэ заалтыг 2022 оны 4 дүгээр сарын 22-ны өдрийн хуулиар нэмсэн./

2/байгаль, цаг уурын хүндрэл тохиолдсон үед дархан цаазат, байгалийн цогцолборт газрын хязгаарлалтын бүс, байгалийн нөөц болон дурсгалт газар, тэдгээрийн орчны бүсэд хамгаалалтын дэглэм, горим, бэлчээрийн нөөц, даацад нийцүүлэн мал бэлчээрлүүлэх, хадлан бэлтгэх ажлыг гэрээний үндсэн дээр харьяалах хамгаалалтын захиргаатай хамтран зохион байгуулах;

/Энэ заалтыг 2022 оны 4 дүгээр сарын 22-ны өдрийн хуулиар нэмсэн./

3/байгалийн нөөц газар, дурсгалт газар, орон нутгийн тусгай хамгаалалттай газрын хамгаалалтыг эрхлэх.

/Энэ заалтыг 2022 оны 4 дүгээр сарын 22-ны өдрийн хуулиар нэмсэн./

30 дугаар зүйл. Дархан цаазат газар, байгалийн цогцолборт газрын хамгаалалтын захиргааны үйл ажиллагаа

Хэвлэх

Дархан цаазат газар, байгалийн цогцолборт газрын хамгаалалтын захиргаа /цаашид "хамгаалалтын захиргаа" гэх/ нь дараахь үйл ажиллагаа явуулна:

1/ тусгай хамгаалалттай газар нутгийн талаарх хууль тогтоомж, тухайн газар нутгийн хамгаалалтын горимын биелэлтийг хангуулах;

2/ судалгаа, шинжилгээ хийх зөвшөөрөл авсан байгууллагатай гэрээ байгуулах, тухайн газар нутгийн хамгаалалтын горимын хүрээнд явуулж болох үйл ажиллагаанд зөвшөөрөл олгох, хяналт тавих;

3/ зохих журмын дагуу судалгаа, шинжилгээний зориулалтаар дээж, сорьц авах, ан амьтны сүргийн бүтцийг зохицуулах, байгалийн баялгийг нөхөн сэргээх, ойд арчилгаа, цэвэрлэгээ хийх;

4/ ан амьтанд зориулан ус задгайлах, хадлан бэлтгэх, өвс тэжээл, хужир, шүү тавих, нөмөр хорго барих болон биотехникийн бусад арга хэмжээг зохих журмын дагуу гүйцэтгэх;

5/ рашаан,эмчилгээ, сувилгааны зориулалттай эрдэс, байгалийн дагалт баялгийг зохих журмын дагуу ашиглуулах;

6/ зөвшөөрөгдсөн аялал, жуулчлалын зам, чиглэлийг тэмдэгжүүлэх, шаардлагатай орон байр барих, тээврийн хэрэгслэлийн зогсоол гаргах, биеийн тамирын болон нийтийн бусад арга хэмжээ явуулах газар, журмыг тогтоох, эрүүл ахуйн нөхцөлийг нь хангах, тэдгээрийг иргэд, аж ахуйн нэгж, байгууллагатай хамтран тохижуулах;

7/ зөвшөөрөгдсөн бүс дэх сууринг тохижуулах, барилга байгууламж барих ажлыг батлагдсан төлөвлөгөөний дагуу гүйцэтгэж байгаад хяналт тавих;

8/ уул, овоо тахих,уламжлалт зан үйлийн бусад ёслол үйлдэх ажиллагааг зохицуулах;

9/ тусгай хамгаалалттай газар нутгийн ач холбогдол, хамгаалалтын горим, холбогдох хууль тогтоомжийг сурталчлан таниулах, он дарааллын бичиг хөтлөх, мэдээллийн сан бүрдүүлэх;

10/ зөвшөөрөгдсөн бүсэд байлгаж болох малын төрөл, тоо болон зохих журмын дагуу иргэн, аж ахуйн нэгж,байгууллагад ашиглуулах газрыг тогтоох.

31 дүгээр зүйл. Байгаль хамгаалагчийн бүрэн эрх

Хэвлэх

1. Хамгаалалтын захиргааны хамгаалалт хариуцсан ажилтан болон байгаль хамгаалагч нь байгаль орчны хяналтын улсын байцаагчийн эрх, үүрэгтэй байна.

2. Тусгай хамгаалалттай газар нутагт ажиллаж байгаа байгаль хамгаалагч дараахь бүрэн эрхийг хэрэгжүүлнэ:

1/ энэ хууль болон байгаль орчныг хамгаалах бусад хууль тогтоомжийн биелэлтэд хяналт тавьж, илэрсэн зөрчлийг таслан зогсоож, гэм буруутай этгээдэд зохих хариуцлага хүлээлгэх;

2/ хууль тогтоомжийн биелэлтэд хяналт тавих зорилгоор аж ахуйн нэгж, байгууллагад нэвтрэн орох, шалгалт хийх;

3/ хууль тогтоомж зөрчсөн сэжиг бүхий иргэний бичиг баримтыг шалгах, түр хураах, шаардлагатай гэж үзвэл унаа хөсөгт нь үзлэг хийх, зэвсэг хэрэгсэл, агнасан, түүсэн, бэлтгэсэн зүйлийг хураан авах;

4/ хууль тогтоомж, хамгаалалтын горимыг зөрчиж байгаль орчинд сөрөг нөлөөлөх үйл ажиллагаа явуулж байгаа иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллагын үйл ажиллагааг түр зогсоох, тэдгээрт хугацаатай үүрэг, даалгавар өгөх, шаардлага тавих;

5/ албан үүргээ гүйцэтгэх үедээ дүрэмт хувцас, ялгах тэмдэг, зэвсэг, хэрэгсэлтэй байх.

32 дугаар зүйл. Байгаль хамгаалагч зэвсэг хэрэглэх

Хэвлэх

1. Тусгай хамгаалалттай газар нутагт ажиллаж байгаа байгаль хамгаалагчийн хэрэглэх зэвсэг,хэрэгслийн төрөл, тэдгээрийг хэрэглэх журмыг төрийн захиргааны төв байгууллага цагдаагийн төв байгууллагатай зөвшилцөн тогтооно.

/Энэ хэсэгт 2008 оны 12 дугаар сарын 19-ний өдрийн хуулиар өөрчлөлт оруулсан/

2. Байгаль хамгаалагч албан үүргээ гүйцэтгэж байх үедээ дараахь тохиолдолд зэвсэг хэрэглэж болно:

1/ байгаль хамгаалагчийн амь нас, эрүүл мэндэд гэмт этгээд хохирол учруулж болзошгүй байдал бодитоор бий болсон;

2/ байгаль хамгаалагчийн амь нас, эрүүл мэндэд хохирол учруулж болзошгүй байдлаар зэрлэг амьтан довтолсон.

ДОЛДУГААР БҮЛЭГ

Тусгай хамгаалалттай газар нутагт газар ашиглах, судалгаа, Шинжилгээний ажил явуулах

33 дугаар зүйл. Тусгай хамгаалалттай газар нутагт газар ашиглах

Хэвлэх

1.Дархан цаазат газрын болон байгалийн цогцолборт газрын хязгаарлалтын бүс, байгалийн нөөц газар, дурсгалт газраас Монгол Улсын иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллагад тодорхой зориулалт, хугацаа, болзолтойгоор байгаль орчинд сөрөг нөлөөгүй арга, хэлбэрээр гэрээний үндсэн дээр ашиглуулж болно.

2.Тусгай хамгаалалттай газар нутагт гадаад улсын хуулийн этгээд олон улсын байгууллага, гадаадын иргэн, харьяалалгүй хүн, гадаадын хөрөнгө оруулалттай аж ахуйн нэгжид газар ашиглуулахыг хориглоно.

З.Энэ зүйлийн 2 дахь хэсгийн заалт нь гадаад улсын болон олон улсын байгууллага тусгай хамгаалалттай газрын зохих бүсэд энэ хуулиар зөвшөөрөгдсөн хүрээнд төслийн дагуу үйл ажиллагаа явуулахад хамаарахгүй.

34 дүгээр зүйл. Газар ашиглах хугацаа, газрын хэмжээ

Хэвлэх

1. Энэ хуулийн 33 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан газар ашиглах тухай гэрээний хугацаа 5 жилээс илүүгүй байх бөгөөд уг гэрээг нэг удаад сунгах хугацаа 5 жилээс илүүгүй байна.

2. Тухайн иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллагад ашиглуулах газрын хэмжээг төрийн захиргааны төв байгууллагаас тогтоосон хэмжээний дотор хамгаалалтын захиргаа буюу сум, дүүргийн Засаг дарга тогтооно.

35 дугаар зүйл. Газар ашиглах тухай хүсэлт гаргах

Хэвлэх

1.Иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллага Газрын тухай хуулийн 44 дүгээр зүйлийн 8 дахь хэсэгт заасан журмыг баримтлан газар ашиглах тухай хүсэлтээ хамгаалалтын захиргаа буюу хамгаалалтын захиргаа байгуулаагүй тусгай хамгаалалттай газар нутагт сум, дүүргийн Засаг даргад гаргана.

/Энэ хэсэгт 2002 оны 6 дугаар сарын 7-ны өдрийн хуулиар нэмэлт орсон/

2. Хамгаалалтын захиргаа буюу Засаг дарга нь газар ашиглах тухай иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллагын хүсэлт болон түүний талаарх саналаа төрийн захиргааны төв байгууллагад уламжилна.

36 дугаар зүйл. Газар ашиглуулах тухай шийдвэр гаргах

Хэвлэх

1. Төрийн захиргааны төв байгууллага нь дархан цаазат газрын болон байгалийн цогцолборт газрын хязгаарлалтын бүс, байгалийн нөөц газар, дурсгалт газраас иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллагад газар ашиглуулах тухай шийдвэрийг хамгаалалтын захиргаа болон сум, дүүргийн Засаг даргын саналыг үндэслэн гаргана.

2. Тухайн газрыг хоёр буюу түүнээс дээш этгээд ашиглах хүсэлт гаргавал газар ашиглалтын зориулалт, байгаль орчинд үзүүлэх нөлөөлөл, байгаль орчныг хамгаалах талаар авах арга хэмжээний зардал зэргийг харгалзан сонголт хийнэ.

З. Аялал, жуулчлал эрхлэх зориулалтаар газар ашиглах тухай хүсэлт гаргасан иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллагын аялал, жуулчлалын үйл ажиллагаа явуулах материаллаг баазыг олон улсын стандарт, түвшинд хүргэсэн байдлыг нь харгалзан сонголт хийнэ.

4. Энэ зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан шийдвэрт ашиглуулах газрын зориулалт, орших бүс, байршил, зааг, хэмжээ, дангаар буюу дундаа ашиглах талаар тодорхой заана.

5. Газар ашиглуулахаас татгалзсан бол төрийн захиргааны төв байгууллагын шийдвэрт үүний шалтгаан, үндэслэлийг заана.

З7 дугаар зүйл. Газар ашиглах тухай гэрээ

Хэвлэх

1. Сум, дүүргийн Засаг дарга энэ хуулийн З6 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан шийдвэрийг үндэслэн иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллагатай газар ашиглах тухай гэрээг өөрөө буюу хамгаалалтын захиргаатай хамтран байгуулна.

2. Газар ашиглах тухай гэрээнд Газрын тухай хуулийн 44 дүгээр зүйлийн 8 дахь хэсэгт зааснаас гадна дараахь зүйлийг тусгана:

/Энэ хэсэгт 2002 оны 6 дугаар сарын 7-ны өдрийн хуулиар нэмэлт орсон/

1/ тухайн газрын унаган төрхийг хадгалах, хамгаалах, нөхөн сэргээх талаар авах арга хэмжээ, түүнд зарцуулах хөрөнгө;

2/ газрын төлбөр төлөхтэй холбоотой үүрэг;

/Энэ заалтад 2019 оны 11 дүгээр сарын 13-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт оруулсан./

3/ газрыг ашиглах,хамгаалах талаарх талуудын эрх, үүрэг, хариуцлага;

4/ гэрээ дуусгавар болсон тохиолдолд газрыг эргүүлж авах нөхцөл, журам, уг газрыг нөхөн сэргээх, засаж тохижуулах, хүлээлгэн өгөх журам.

З8 дугаар зүйл. Газар ашиглагчийн эрх, үүрэг

Хэвлэх

1. Тусгай хамгаалалттай газар нутагт газар ашиглаж байгаа иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллага Газрын тухай хуулийн 45 дугаар зүйлд заасан эрх эдэлнэ.

/Энэ хэсэгт 2002 оны 6 дугаар сарын 7-ны өдрийн хуулиар нэмэлт орсон/

2. Тусгай хамгаалалттай газар нутагт газар ашиглаж байгаа иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллага Газрын тухай хуулийн 45 дугаар зүйлд заасан үүргээс гадна дараахь үүрэг хүлээнэ:

/Энэ хэсэгт 2002 оны 6 дугаар сарын 7-ны өдрийн хуулиар нэмэлт орсон/

1/ тухайн газрын унаган төрхийг хадгалах, хамгаалах, нөхөн сэргээх арга хэмжээг өөрийн хөрөнгөөр гүйцэтгэх;

2/ ашиглахаар авсан газартаа тогтоосон замаар орж, гарах;

3/ хууль буюу гэрээнд заасан үйл ажиллагаа явуулахтай холбогдуулан ашиглаж байгаа газрынхаа төлөв байдал, ашиглалтын зориулалтыг өөрчлөхөд хүрвэл холбогдох зураг төслөө төрийн захиргааны төв байгууллагад танилцуулж зөвшөөрөл авах;

4/ газар ашиглах эрх дуусгавар болоход ашиглаж байсан газраа нөхөн сэргээх, засаж тохижуулан хамгаалалтын захиргаа буюу сум, дүүргийн Засаг даргад хүлээлгэн өгөх.

З9 дүгээр зүйл. Газар ашиглагчид хориглох үйл ажиллагаа

Хэвлэх

1. Тусгай хамгаалалттай газар нутагт газар ашиглаж байгаа иргэн, аж ахуйн, нэгж, байгууллага дараахь үйл ажиллагаа явуулахыг хориглоно:

1/ ашиглаж байгаа газраа бүхэлд нь буюу зарим хэсгийг бусдад дамжуулан ашиглуулах;

2/ энэ хууль болон тухайн тусгай хамгаалалттай газар нутгийн хамгаалалтын горимоор хориглосон, гэрээнд зааснаас өөр буюу байгаль орчинд сөрөг нөлөөлөх үйл ажиллагаа явуулах.

2. Ашиглагчаас газрыг хуульд заасан үндэслэлээр эргүүлж авах тохиолдолд тусгай хамгаалалттай газар нутгаас түүнд дахин газар олгохгүй байж болно.

40 дүгээр зүйл. Газар ашиглах эрх дуусгавар болох, газрыг чөлөөлөх

Хэвлэх

1. Тусгай хамгаалалттай газар нутагт газар ашиглах эрх дараахь тохиолдолд дуусгавар болно:

1/ Газрын тухай хуулийн З9 дүгээр зүйлд заасан үндэслэлээр;

/Энэ заалтад 2002 оны 6 дугаар сарын 7-ны өдрийн хуулиар нэмэлт орсон/

2/ тухайн тусгай хамгаалалттай газар нутгийн хамгаалалтын горимыг удаа дараа буюу ноцтой зөрчсөн.

2. Газар ашиглах эрх дуусгавар болоход иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллага ашиглаж байсан газраа чөлөөлж энэ хуулийн 37 дугаар зүйлд заасан гэрээнд өөрөөр заагаагүй бол 90 хоногийн дотор тухайн газар нутгийн хамгаалалтын захиргаа буюу сум, дүүргийн Засаг даргад хүлээлгэн өгнө.

41 дүгээр зүйл. Тусгай хамгаалалттай газар нутагт судалгаа, шинжилгээний ажил явуулах байгууллага, түүний үүрэг

Хэвлэх

1. Тусгай хамгаалалттай газар нутагт төрийн захиргааны төв байгууллагаас зөвшөөрөл авсан байгууллага, гадаадын болон олон улсын эрдэм шинжилгээний байгууллага судалгаа, шинжилгээний ажлыг гэрээний үндсэн дээр явуулж болно.

2. Тусгай хамгаалалттай газар нутагт судалгаа, шинжилгээ явуулах байгууллагын үүрэг:

1/ тусгай хамгаалалттай газар нутгийн тухай хууль тогтоомж, хамгаалалтын горимыг сахин биелүүлэх;

2/ судалгаа, шинжилгээний ажил явуулахдаа зохих зөвшөөрөл авах, хураамж төлөх;

3/ судалгаа, шинжилгээний ажлыг байгаль орчинд сөрөг нөлөөгүй аргаар гүйцэтгэх;

4/ судалгаа, шинжилгээний ажлын талаар хамгаалалтын захиргаа болон төрийн захиргааны төв байгууллагад тайлагнах;

5/ судалгаа, шинжилгээний ажлын явцад байгаль орчинд хохирол учруулсан бол түүнийг нөхөн сэргээх арга хэмжээ авч тухайн газар нутгийг хамгаалалтын захиргаа буюу сум, дүүргийн Засаг даргад хүлээлгэн өгөх.

НАЙМДУГААР БҮЛЭГ

Бусад зүйл

42 дугаар зүйл. Төрийн хяналт

Хэвлэх

1. Тусгай хамгаалалттай газар нутгийн тухай хууль тогтоомжийн биелэлтэд байгаль орчны асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллага, хамгаалалтын захиргаа, бүх шатны Засаг дарга эрх хэмжээнийхээ хүрээнд хяналт тавина.

/Энэ хэсэгт 2022 оны 11 дүгээр сарын 11-ний өдрийн хуулиар өөрчлөлт оруулсан./

/Энэ хэсэгт 2002 оны 7 дугаар сарын 10-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт орсон/

2. Байгаль орчны хяналтын улсын байцаагчид тусгай хамгаалалттай газар нутгийн тухай хууль тогтоомжийн биелэлтэд хяналт тавьж, зөрчигчдөд эрх хэмжээнийхээ хүрээнд хариуцлага хүлээлгэнэ.

43 дугаар зүйл.Хууль зөрчигчид хүлээлгэх хариуцлага

Хэвлэх

1.Энэ хуулийг зөрчсөн хүн, хуулийн этгээдэд Эрүүгийн хууль, эсхүл Зөрчлийн тухай хуульд заасан хариуцлага хүлээлгэнэ.

/Энэ зүйлийг 2015 оны 12 дугаар сарын 04-ний өдрийн хуулиар өөрчлөн найруулсан/

44 дүгээр зүйл. Хууль хүчин төгөлдөр болох

Хэвлэх

Энэ хуулийг 1995 оны 4 дүгээр сарын 1-ний өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө.

МОНГОЛ УЛСЫН ИХ ХУРЛЫН ДАРГА Н. БАГАБАНДИ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

www.Legalinfo.mn - Хуулийн нэгдсэн портал

LAW OF MONGOLIA

ON SPECIALLY PROTECTED AREAS

November 15, 1994 Ulaanbaatar city

 

CHAPTER ONE

GENERAL PROVISIONS

Article 1.Purpose of the law

The purpose of this law is to regulate relations concerning utilization of and taking areas under special protection, preservation and protection of natural landscape in order to keep particular features of natural zones and belts, their peculiar formation, forms of rare and rarest fauna and flora, historical and cultural sites and natural sightseeing as well as studying and identifying their evolution.

Article 2.Legislation on special protected area

1.The legislation on special protected area shall consist of the Constitution of Mongolia, the Law on Land, Law on Cultural Heritage Protection, this Law and other legislative acts issued in conformity with these laws.

/This part was revised by the law of 15 May 2014/

2.If the international treaty to which Mongolia is a party provide otherwise than the present Law, then the provisions of the international treaty shall prevail.

Article 3.Classification of special protected area

1.State special protected area shall be classified as follows:

1)national conservation park;

2)natural complex area;

3)natural reserve;

4)national monument area.

2.Aimag, capital city, soum and district may take specific area of its territory under special local protection.

Article 4.Peripheral zone of special protected area

1.A state special protected area may have a buffer zone. The legal status of the buffer zone shall be regulated by a special law.

/This part was amended according to the law dated October 23, 1997/

2.The state central administrative body in charge of special protected area (hereinafter referred to as "state central administrative body") shall set the boundary of buffer zone of specially protected area taking into account of the opinion of the Citizens' Representatives Khural and its Presidium of appropriate levels.

/This part was revised by the law of 15 May 2014/

Article 5.Taking area of state border and adjacent under state special protection

1.Area adjacent to the state borders may be classified into special protected area on the grounds of agreement with bordered country.

2.Decision on taking adjacent area to the state borders under special protection of the State shall be previously agreed with the State organization of borders defense.

3.The State organization of borders defense shall determine procedure on implementing of its activities in special protected area of state borders and adjacent to it upon agreement of defense administration or Governor of relevant level, according to state borders and near borders regime under relevant legislation.

4.The power of state inspector of environment may be exercised to border agent, deputy and assistant in order to protect special protected area upon decision of the state central administrative body. Such an agent, deputy or assistant shall exercise power of state inspector of environment only within border zone.

Article 6.Financing protection of special protected area

1.Budget for special protected area shall consist of expenditures for undertaking measures for protecting environment , its repairing and improvement, researches and studies through monitoring and advertising and salaries of employees.

2.Assets for financing the protection of special protected area shall consist of the following resources:

1)investment of state and local budget;

/This part was revised by the law of 02 Jan 2003/

2)income from tourism and other activities and services;

3)donations and aid from citizens, business entities and organizations;

4)income from reimbursement of damages caused by person violated the legislation on special protected area.

CHAPTER TWO

NATIONAL CONSERVATION PARK AND ITS PROTECTION REGIME

Article 7.National Conservation Park

National Conservation Park means an area taken under special protection of the State in order to ensure the ecological balance for peculiar features of natural zone and belt, its state of originality and outstanding scientific significance.

Article 8.Zone of National Conservation Park

National Conservation Park shall be divided in respect to its natural forms, state, features of soil, water, fauna, flora and its vulnerability to human activities into the following zones:

1)virginal zone;

2)protected zone;

3)limited zone.

Article 9.Regime of Virginal Zone

1.Only protection measures shall be taken in virginal zone to meet requirement of its keeping of the original state and forms of the nature.

2.In virginal zone may be conducted only researches work and studies by observation form without affecting to its natural state, and other activities are prohibited for.

Article 10.Regime of Protected Zone

In protected zone shall be taken measures stipulated in Article 9 of this Law and biotechnical measures related to the supplying conditions for fauna and flora, recovery of damages caused by natural disaster and be implemented by harmless method to the nature and environment.

/This part was amended by the law of 02 February 2017/

Article 11.Regime of limited zone

In limited zone the following activities may be conducted by harmless form to the nature and with relevant permission:

1)activities stipulated in the Articles 9 and 10 of the present law;

2)restoration of soil and plant cover;

3)forest maitance and cleaning.

4)activities regulating the census of animals, their number, age, gender and herd composition according to approved schedule and methodology;

5)utilization of hot and cold mineral water as well as other medical minerals;

6)organization of natural tour and tourism under specific itinerary and directions set according to the established procedures;

7)exploitation of any established accommodation dwellings designed to tourists or other permitted persons for temporary stay, observation or studies;

8)taking photos and audio or video records and their use for writing and producing;

9)worship of mountains and hills, holding other traditional and customary ceremonies;

10)picking up and using by local residents natural secondary resources, medicinal or food plants under relevant procedures for domestic need.

Article 12.Activities Prohibited in National Conservation Park

In National Conservation Park the following activities shall be prohibited to conduct with other purposes than stipulated in the Articles 10 and 11 of the present Law:

1)to change the state of the nature by land ploughing, digging or exploding, minerals exploring, mining, sand or pit gravel procuring, wood, reed cutting, and road making in area other limited zone;

2)to collect and prepare natural secondary resources, medicinal ,food or technical plants for the production purposes;

3)to hunt, catch, scare or drive out animals, damage or demolish their nets, dens or holes with the purpose other than those stipulated in the Paragraph 4 of the Article 11 of the present Law;

4)to use any method, technique or substance harmful to the nature and environment in the fight against harmful insects, rodents, fire and in the prevention thereof;

5)to construct buildings or facilities other than those stipulated in the Paragraph 7 of the Article 11 of the present Law;

6)to conduct any activities polluting water, soil or air;

7)to have a gun or a dog without permission from the administration of area protection;

8)to land an aircraft or fly over or extremely low altitude without previous permission from the administration of area protection unless there were no other way;

9)to construct facilities for winter, spring, autumn and summer camping sites, to pasture cattle permanently;

10)to exploit open water sources such as rivers, lakes and springs for production purposes;

11)to conduct other activities harmful to the nature and environment prohibited by legislation and protection regime.

CHAPTER THREE

NATURAL COMPLEX AREA AND ITS PROTECTION REGIME

Article 13.Natural Complex Area

Natural complex area means an area taken under special protection of the State which has relatively conserved its natural original state and importance for historical, cultural and scientific knowledge, ecological education.

Article 14.Zone of Natural Complex Area

Natural complex area shall be divided in respect to its natural state, location of animals and plants, requirement of conservation of historical and cultural monuments, condition for developing tours and tourisms into following zones:

1)special zone;

2)tourist zone;

3)restricted zone.

Article 15.Regime of Special Zone

Apart from protection measures, measures to carry out surveys and research with methods which do not have impacts on environment, to create conditions where flora and fauna will grow and reproduce, to reclaim soil and to mitigate the damages caused by natural disaster shall be taken in a special zone.

/This part was amended by the law of 02 February 2017/

Article 16.Regime of Tourism Zone

The following activities may be conducted with a relevant permission in a tourism zone in a manner that is not harmful to environment:

1)to conduct the activities provided in Articles 11 and 15 of this law;

2)to fish in a permitted place.

Article 17.Regime of Restricted Zone

The following activities may be conducted in a restricted zone:

1)activities provided in Articles 11, 15 and 16 of this Law;

2)to run animal husbandry in a traditional way;

3)to build facilities to be used by travellers and other authorized people according to approved projects, drawings and permissions;

4)to build roads and car parks according to approved projects, drawings and relevant procedures;

5)to improve recreation and social event fields;

6)to develop villages located in the territory of the zone according to the general plan approved by ecological assessment.

Article 18.Prohibited Activities in National Parks

The following activities shall be prohibited in a national park for any purpose except those provided in Articles 15, 16 and 17 of this Law:

1)to conduct activities provided in paragraphs 1-8 and 11 of Article 12 of this Law;

2)to conduct in a special zone activities provided in paragraphs 9 and 10 of Article 12 of this Law;

3)to expand the territory of a village and build facilities breaching the approved general plan, project and drawings.

CHAPTER FOUR

NATURE RESERVE AND ITS PROTECTION REGIME

Article 19.Nature Reserve

Nature Reserve means an area taken under the state special protection to protect certain type of nature, to protect and conserve any resource, and to facilitate reclamation.

Article 20.Types of Nature Reserve

Nature Reserve shall be classified as follows:

1)Natural complex reserve aimed at preserving natural conditions and features;

2)Biological reserve aimed at protecting rare flora and fauna and creating an environment suitable for their reproduction;

3)Fossil reserve aimed at preserving rare fossils in their natural conditions;

4)Geological reserve aimed at preserving natural conditions of special geological formations and exposures and their structures;

5)Water reserve aimed at preserving the source of rivers and water.

/This part was revised by the law of 22 April 2004/

Article 21.Regime of Nature Reserve

1.Traditional economic activities may be conducted in the nature reserve without negative impacts on the type of nature, view of certain resources, location, growth and reproduction of flora and fauna.

2.Any activity, that is potentially harmful to the environment, such as construction of buildings and facilities, industrial digging, blasting, exploration, mining, hunting and catching of animals, cutting of trees, reeds and rushes, that may alter the original state of the environment and pollute the river, shall be prohibited in the nature reserve.

/This part was revised by the law of 22 April 2004/

CHAPTER FIVE

MONUMENT AND ITS PROTECTION REGIME

Article 22.Monument

Monument means an area which is taken under the special protection of the state to preserve the unique natural formations, historical and cultural traces in their original conditions.

Article 23.Types of Monuments

1.Monuments shall be classified as follows:

1)natural monument;

2)historical and cultural monument.

3)world and national cultural heritage site.

/This part was added by the law of 15 May 2014/

2.Natural monuments may include areas with unique formations and outcrops, waterfalls, cliffs, canyons, caves, rocks, groves, mineral springs, oasis, dunes, meteors, meteor craters, volcano craters and fossils of ancient plant or animal, rare trace of minerals including platform cutting of gas-rock.

/This part was added by the law of 15 May 2014/

3.Historical and cultural monuments may include dwellings of ancient people, caves, cave paintings, rock inscripts, monuments, tombs, ruins, walls, castles, canals, dams, ancient mines, mountains related to traditional rituals, and worshipped or historical places.

Article 24.Regime of Monuments

1.Fences shall be built, warning signs shall be installed in monuments, and their protection functions shall be delegated to local residents as measures of protection.

2.It shall be prohibited to build facilities which may adversely affect the view of the monuments 0.1-3.0 km away from the natural, historical and cultural monuments, to plough, dig, blast, conduct mining and exploration, damage, break and dismantle the natural, historical and cultural monuments and to conduct any other activities that may harm them.

3.Protection regime for world and national cultural heritage sites shall be determined by law.

/This part was added by the law of 15 May 2014/

CHAPTER SIX

POWER OF STATE BODIES REGARDING SPECIAL PROTECTED AREA

Article 25.Power of the State Ikh Khural

The State Ikh Khural shall exercize the following power with regards to special protected areas:

1)to define the state policy on taking areas under the special state protection;

2)to make a decision to take an area under the special protection as per submitted by the Government, to include these areas into certain categories of special state protected areas, to approve and change the boundaries of conservation areas and national parks.

Article 26.Power of Government

The Government shall exercize the following power with regards to special protected area:

1)to organize and ensure the implementation of state policy and legislation on special protected areas;

2)to form economic and organisational system to protect special protected areas and to coordinate the activities of government and non-government organizations on this matter;

3)to prevent natural disasters and other unpredicted dangers in special protected areas, to unite and organize the efforts of citizens, business entities and organizations in alleviating their consequences and to take necessary measures;

/This part was amended by the law of 02 February 2017/

4)to develop and implement the national program to develop the special protected areas and their buffer zones and to maintain the ecological safety and environmental equilibrium;

5)to adopt the regimes of conservation areas and national parks within the protection regimes provided in this law;

6)to define the boundaries of nature reserves and monuments.

Article 27.Power of State Central Administrative Body in Charge of Special Protected Area

The state central administrative body in charge of special protected area shall exercize the following power:

1)to organize the implementation of state policy and legislation on special protected areas;

2)to approve the procedures and programs of research and studies to be conducted in special protected areas, to give permissions to them, to get the reports and information of such research and studies and to put them into a unified database;

3)to approve methodologies and programs for studying and counting biological species and keeping records and to establish procedures to take monitoring samples from permitted areas, to conduct measurements and to hunt and catch animals in order to regulate the herd structures;

4)to approve procedures and programs for forest care, forestation, and reclamation of soil and plants, to establish the area of the land to be reclaimed and to choose methodologies and technologies of reclamation;

5)to establish procedures and methodologies to prevent and fight pests and fire, to take measures to alleviate damages caused by natural disasters and other unpredicted hazards danger to the special protected areas;

/This part was amended by the law of 02 February 2017/

6)to establish procedures for use of mineral springs, other minerals and natural resources for medical treatment and care, a list of medicinal, food and technical herbs, and procedures for collection of such herbs in cooperation with the professional organizations;

7)to establish the travel routes and procedures;

8)to review and approve the general plan of settlements in permitted zones of the special protected areas and the locations and projects of tourist camps and resorts to be built in the areas in cooperation with the relevant state central administrative bodies;

9)to establish the pieces of land that can be used for certain purposes, their area, procedures for use of such land, and the type and number of animals that can be herded in such land;

10)to establish the administration of the conservation area or national park in consultation with the Governor of the relevant administrative unit and to appoint the chief of the administration among the public servants who have environmental professional backgrounds, have work experiences of at least 3 years in that sector, in accordance with the selection procedure stipulated by the Article 17.1 of Law on Public Service;

/This part was revised by the law of 22 Dec 2006/

11)to submit the proposals to take large rivers and basins of nationwide significance that are at risk of pollution and have shrinking water resources to the relevant bodies.

/This part was revised by the law of 22 Dec 206/

Article 28.Power of Citizens' Representatives Khurals of Aimag, Capital City, Soum and District

Citizens' Representatives Khurals of Aimag, Capital City, Soum and District shall exercise the following power with regards to the special protected area

1)to hear Governor's reports on the implementation of the legislation relevant to the special protected areas located in his/her territory, to make appropriate decisions and to ensure implementation of such decisions;

2)to submit the proposals to take a certain part of its territory under the state special protection to the higher level of Citizens' Representatives Khural or the Government;

3)to make a decision on taking a certain part of its territory under local protection and to establish its boundary and protection regime.

Article 29.Power of Aimag, Capital City, Soum and District Governors

Aimag, Capital City, Soum and District Governors shall exercise the following power with regards to the special protected area:

1)to organize the implementation of the state policy and legislation on the special protected areas;

2)to developr and submit a proposal to take a certain part of his/her territory under the state special protection to the relevant body;

3)to manage the protection of nature reserves and monuments.

Article 30.Activities of the Administration of Conservation Area or National Park

The Administration of Conservation Area or National Park (hereinafter to be referred to as "Administration") shall conduct the following activities:

1)to ensure the implementation of the legislation on the special protected areas and the protection regime of the area;

2)to sign agreements with the organizations which were granted permissions to carry out research and studies, to issue permissions to activties allowed within the protection regime of the area, and to monitor such activities;

3)to take samples for research and studies, to regulate the herd structures, to reclaim natural resources, and to maintain forest;

4)to provide water to animals, to make hays, to put fodders and salt-lick for animals, to build shelters and to take other biotechnical measures according to the relevant procedures;

5)to let use mineral springs, minerals and natural resources for medical treatment and care according to the relevant procedures;

6)to put signs on permitted travel routes, to build required facilities, to establish car parks, to establish the areas and procedures for recreation and other social events, to ensure that such places meet the health requirements, and to improve such places in cooperation with citizens, business entities and organizations;

7)to monitor how the improvement of settlements and construction of buiildings and facilities in permitted zones are completed in accordance with the approved plans;

8)to coordinate the activities to worship mountains and hills and to perform other traditional rituals;

9)to inform the significance of the special protected area, its protection regime and the relevant legislation to the public, to keep logs and to create a database;

10)to establish the types and quantity of animals that can be herded in permitted zones and the land to be used by citizens, business entities and organizations according to the relevant procedures.

Article 31.Power of Wildlife Rangers

1.Administration staff responsible for environmental protection and wildlife rangers shall have the rights and duties of the state environmental inspectors.

2.Wildlife rangers working in the special protected areas shall exercise the following power:

1)to monitor the implementation of this law and other environmental protection legislation, to intervene the violations detected, and to impose the proper liabilities on guilty persons;

2)to enter and audit business entities and organizations in order to monitor the implementation of the legislation;

3)to check and collect documents of citizens suspected of violating the legislation, and if necessary, to search their vehicles and to confiscate their weapons, instruments and things that they hunted, picked or prepared;

4)to stop the activities of citizens, business entities and organizations conducting activities, that have negative impacts on environment and violate the legislation and protection regime, temporarily, to give them timed orders and instructions and to make demands;

5)to wear their uniforms and signs and to carry their weapons and instruments while performing their duties.

Article 32.Use of Weapons by Wildlife Rangers

1.The types of weapons and instruments to be used by wildlife rangers working in the special protected areas and the procedures for use of them shall be established by the state central administrative body in consultation with the Central Police Office.

/This part was revised by the law of 19 Dec 2008/

2.Wildlife rangers may use weapons in the following events while performing their duties:

1)when life and health of wildlife rangers are potentially endangered due to a real circumstance;

2)when life and health of wildlife rangers are potentially endangered by wild animals.

CHAPTER SEVEN

LAND UTILIZATION, RESEARCH AND STUDIES IN SPECIAL PROTECTED AREAS

Article 33.Land Utilization in Special Protected Areas

1.Land can be used by citizens, business entities and organizations of Mongolia in limited zones of conservation areas and national parks, nature reserves and monuments for certain purposes for certain periods under certain conditions on the basis of agreement in manners that are not harmful to environment.

2.Legal persons of foreign countries, international organizations, foreign citizens, stateless persons and business entities with foreign investment shall be prohibited from using land in the special protected areas.

3.Paragraph 2 of this Article shall not apply to project activities that are conducted by foreign and international organizations in the relevant zones of the special protected areas under this law.

Article 34.Term of Land Utilization and Area of Land

1.The term of the agreement on land utilization provided in paragraph 1 of Article 33 of this law shall not exceed 5 years and the agreement may be extended once for a period of upto 5 years.

2.The area of the land to be used by the citizen, business entity or organization shall be established by the Administration or the Soum or District Governor within the limit set by the state central administrative body.

Article 35.Lodging an Application for Land Utilization

1.Citizens, business entities and organizations shall lodge their applications for land utilization with the Administration or, if an Administration has not been established in the special protected area, with the Governor of the Soum or District under the procedures provided in paragraph 8 of Article 44 of the Land Law.

/This part was amended according to the law dated June 7, 2002/

2.The Administration or Governor shall send the application of the citizen, business entity or organization for land utilization and its recommendations on the request to the state central administrative body.

Article 36.Making a Decision on Land Utilization

1.The state central administrative body shall make decisions on allowing citizens, business entities or organizations to use land in the limited zones of the conservation areas and national parks, nature reserves and monuments on the basis of the recommendations of the Administrations and Soum and District Governors.

2.If two or more persons make applications to use one piece of land, the state central administrative body shall choose one of them considering the purpose of land utilization, environmental impact, and the costs of environmental protection measures.

3.The state central administrative body shall choose among citizens, business entities and organizations who lodge applications for using lands for tourism considering how their facilities meet the international standards.

4.The decision provided in paragraph 1 of this Article shall specify the intended use, zone, location, boundary and area of the land to be used and whether the land will be used by single person or jointly by more than one persons.

5.If the state central administrative body refuses to use the land, it shall provide the reasons and grounds for refusal in its decision.

Article 37.Agreement on Land Utilization

1.Soum or District Governor shall sign an agreement on land utilization with citizens, business entities and organizations himself/herself or jointly with the Administration on the basis of the decision provided in paragraph 1 of Article 36 of this law.

2.The Agreement on Land Utilization shall specify the following things except those provided in paragraph 8 of Article 44 of the Land Law:

/This part was amended according to the law dated June 7, 2002/

1)measures to preserve, protect and reclaim the original condition of the land and costs of such measures;

2)payment related obligation amount of land fee and payment term;

/This sub-paragraph was amended by the law of 13th November, 2019/

3)rights, obligations and liabilities of parties regarding land utilization and protection;

4)the conditions and procedures to returning the land upon termination of the agreement and the procedures for reclamation, repair, improvement and acceptance of the land.

Article 38.Rights and Obligations of Land User

1.The citizen, business entity and/or organization who are using land in the special protected area shall enjoy the rights provided in Article 45 of the Land Law.

/This part was amended according to the law dated June 7, 2002/

2.The citizen, business entity and/or organization who are using land in the special protected area shall assume the following obligations except those provided in Article 45 of the Land Law:

/This part was amended according to the law dated June 7, 2002/

1)to take measures to protect, preserve and reclaim the original condition of the land at its own expenses;

2)to enter and exit the land plot they obtained to use through an established route;

3)if they want to change the condition and intended use of the land that they are using in connection with activities provided in the law or agreement, they shall submit the relevant project to the state central administrative body for approval;

4)to reclaim, repair and improve the land upon expiration of the license for land utilization and to hand it over to the Administration or Soum/District Governor.

Article 39.Prohibited Activities of Land User

1.The citizen, business entity and/or organization who are using land in the special protected area shall be prohibited to conduct the following activities:

1)to assign the land fully or partially to others;

2)to conduct activities that are prohibited under this law and the protection regime of the special protected area and/or activities that are not provided in the agreement or are harmful to the environment.

2.In case the land is taken back from the user on the grounds provided in the law, the user shall not be given any land again in the special protected area.

Article 40.Termination of License for Land Utilization and Freeing the Land

1.The license for land utilization in the special protected area shall be terminated in the following events:

1)on the grounds provided in Article 39 of the Land Law;

/This part was amended according to the law dated June 7, 2002/

2)repeated or serious violations of the protection regime of the special protected area.

2.Upon termination of the license for land utilization, the citizen, business entity or organization shall free the land they are using and hand the land over to the Administration of the special protected area or Soum/District Governor within 90 days unless otherwise provided in the agreement specified in Article 37 of this law.

Article 41.The Organization to Carry Out Research and Studies in the Special Protected Area and Its Obligations

1.The organizations, foreign and international research organizations which were granted permissions by the state central administrative body may conduct research and studies in the special protected area on the basis of agreements.

2.Obligations of the organization to carry out research and studies in the special protected area:

1)to obey the legislation on special protected areas and the protection regimes of special protected areas;

2)to get the appropriate permission to carry out research and studies in the special protected area and to pay its fee;

3)to carry out research and studies using methods that are not harmful to environment;

4)to report on its research and studies to the Administration and the state central administrative body;

5)to take measures to reclaim the environment if it caused damages to environment during its research and studies and to hand over the reclaimed land to the Administration or Soum/District Governor.

CHAPTER EIGHT

MISCELLANEOUS

Article 42.State Monitoring

1.The professional inspection institution, Administration and Governors at all levels shall monitor the implementation of the legislation on special protected area within their power.

/This part was amended according to the law dated July 10, 2002/

2.State environmental inspectors shall monitor the implementation of the legislation on special protected areas and impose liabilities on violators within their power.

Article 43.Liabilities for offenders of the law

43.1.An individual, legal person who has breached this law is subject to the liabilities stipulated by Criminal Law or Law on Offence.

/This article was revised by the Amendment law made on 4 December 2015/

Article 44.Entry of the law into force

This law shall enter into force from April 1, 1995.

CHAIRMAN OF THE STATE IKH KHURAL N.BAGABANDI