A

A

A

  • Нүүр
  • Сайдын тушаал
  • Төрийн бус байгууллагын санхүүгийн тайлан, түүний тодруулгыг бэлтгэх заавар
Бүлэг: 1979

Сангийн сайдын 2017оны 386 дугаар тушаалын 2 дугаар хавсралт

 

Төрийн бус байгууллагын санхүүгийн тайлан, түүний

тодруулгыг бэлтгэх заавар

Нэгдүгээр бүлэг:

НИЙТЛЭГ ЗҮЙЛ

1.Төрийн бус байгууллагын санхүүгийн тайлан, түүний тодруулгыг бэлтгэх заавар нь дараах зорилготой:

а.Төрийн бус байгууллагын санхүүгийн тайланг цаг хугацаагаар болон бусад төрийн бус байгууллагын санхүүгийн тайлантай зэрэгцүүлэн харьцуулах боломжоор хангах;

б.Нягтлан бодох бүртгэлийн олон улсын стандартыг нэвтрүүлэхэд нь төрийн бус байгууллагын удирдлагад туслах;

в.Бүртгэлийн мэдээллийн ангилал, кодчилол хийхэд ашиглах;

г.Санхүүгийн тайлангийн мэдээллийг тайлбарлаж, сурталчлах үндэслэл болох;

2.Энэ заавар нь Санхүүгийн тайлагналын олон улсын стандартад нийцүүлэн төрийн бус байгууллагын санхүүгийн тайлан гаргах, тодруулга бэлтгэх зарчим, зохион байгуулалтын асуудлыг тусгана. Мөн төрийн бус байгууллагын санхүүгийн мэдээллийг цуглуулах, бүртгэх, тайлагнах ажлын зохион байгуулалт, арга зүйн үндэс болно.

3.Энэ зааврыг бүх төрийн бус байгууллагууд мөрдөнө.

4.Энэ зааварт Санхүүгийн Тайлагналын Олон Улсын Стандарт (СТОУС), Нягтлан Бодох Бүртгэлийн Олон Улсын Стандарт (НББОУС) гэсэн хоёр үгийг адил утгаар ойлгоно.

5.Санхүүгийн тайланг “Нягтлан бодох бүртгэлийн тухай” хуульд заасан хугацаанд гаргаж, бүртгэл санхүүгийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв буюу орон нутгийн байгууллагад тушаана.

1.Санхүүгийн тайлангийн зорилт

1.1.Санхүүгийн тайлангийн зорилго нь гадны болон дотоодын хэрэглэгчдийг эдийн засгийн шийдвэр гаргахад нь шаардагдах тухайн байгууллагын санхүүгийн байдал (хөрөнгө, өр төлбөр, байгууллагын өмч), санхүүгийн үр дүн (орлого, үр дүн), мөнгөний эргэлтэд гарсан өөрчлөлт (мөнгөн гүйлгээ) -ийн талаарх мэдээллээр хангахад чиглэгдэнэ.

1.2.Санхүүгийн тайланг хугацаанд нь үнэн зөв гаргах үүрэг, хариуцлагыг төрийн бус байгууллагын удирдлага хүлээнэ.

2. Санхүүгийн тайланг бэлтгэх зарчим

2.1.Санхүүгийн тайлан бэлтгэхдээ дараах ерөнхий зарчмыг баримтална. Үүнд:

2.1.1.Санхүүгийн тайланг энэ заавар болон ашиглах боломжтой Нягтлан Бодох Бүртгэлийн Олон Улсын Стандартын бүх шаардлагад нийцүүлэхийн тулд удирдлага нь байгууллагын нягтлан бодох бүртгэлийн бодлогыг боловсруулан мөрдвөл зохино.

2.1.2.Төрийн бус байгууллагыг татан буулгах, үйл ажиллагааг зогсоох бодит сонголт байхгүйгээс бусад тохиолдолд санхүүгийн тайланг тасралтгүй байх зарчмаар гаргана.

2.1.3.Төрийн бус байгууллага нь санхүүгийн тайланг нягтлан бодох бүртгэлийн аккруэл сууриар бэлтгэнэ.

2.1.4.Санхүүгийн тайлангийн үндсэн хэсгүүдийн ангилал, толилуулга нэг үеэс дараагийн үед тогтвортой хадгална.

2.1.5.Санхүүгийн тайланд материаллаг зүйлсийг тусад нь толилуулна. Материаллаг бус дүнтэй зүйлүүдийг шинж чанар эсвэл үүргээс хамааран ижил зүйлүүдийн дүнтэй нэгтгэн толилуулж болно.

2.1.6.Энэ заавар болон Нягтлан Бодох Бүртгэлийн Олон Улсын холбогдох Стандартаар цэвэр дүнг гаргахыг шаардсан буюу зөвшөөрснөөс бусад тохиолдолд хөрөнгө ба өр төлбөрийн цэвэр дүнг гаргахгүй.

2.1.7.Зөвхөн дараах тохиолдолд орлого ба зардлын зүйлийн цэвэр дүнг гаргана:

(а)Энэ заавар болон Нягтлан Бодох Бүртгэлийн Олон Улсын Стандартаар түүнийг шаардсан буюу зөвшөөрсөн байх; буюу

(б) Ижил төстэй ажил гүйлгээ, үйл явдлаас үүссэн олз, гарз ба холбогдох зардал нь материаллаг бус байх.

2.1.8.Энэ заавар болон Нягтлан Бодох Бүртгэлийн Олон Улсын Стандартад өөрөөр зөвшөөрсөн буюу шаардаагүй бол санхүүгийн тайланд тусгагдсан өмнөх тайлант үеийн бүх тоон мэдээллийн хувьд зэрэгцүүлэгдэх мэдээллийг тодруулах хэрэгтэй. Тайлант хугацааны санхүүгийн тайланг ойлгомжтой болгохын тулд зэрэгцүүлэгдэх мэдээлэлд хүүрнэсэн ба тайлбарласан мэдээллийг оролцуулна.

3. Санхүүгийн тайлан, түүний хавсралтууд

3.1.Санхүүгийн тайлан доорх бүрэлдэхүүн хэсэгтэй байна. Үүнд:

3.1.1.Санхүүгийн байдлын тайлан

3.1.2.Үр дүнгийн тайлан

3.1.3.Цэвэр хөрөнгийн өөрчлөлтийн тайлан

3.1.4.Мөнгөн гүйлгээний тайлан

3.1.5.Санхүүгийн тайлангийн тодруулга

4. Нягтлан бодох бүртгэлийн данс

4.1.Төрийн бус байгууллага нь энэ тушаалын 1 дүгээр хавсралтаар батлагдсан “Нягтлан бодох бүртгэлийн дансны жагсаалт”-ыг үндэслэн өөрийн онцлогт тохирсон дансны жагсаалтыг гарган мөрдөнө.

5. Санхүүгийн тайлангийн үзүүлэлтийн нэгж

5.1.Төрийн бус байгууллагын санхүүгийн тайлангийн үзүүлэлтүүд Монгол улсын мөнгөний нэгж төгрөгөөр илэрхийлэгдсэн байна. Санхүүгийн тайлангийн үзүүлэлтүүдийг төгрөгөөр үзүүлэхэд тооцоололт, техник ажиллагаа ихтэй томоохон төрийн бус байгууллагууд санхүүгийн тайланг мянгачлан үзүүлж болно. Мянгачилсан тухай тэмдэглэлийг хүснэгт бүрт хийнэ.

Хоёрдугаар бүлэг

Санхүүгийн байдлын тайлан

6.Санхүүгийн байдлын тайлан

6.1.Төрийн бус байгууллага бүр өөрийн үндсэн үйл ажиллагааны шинж чанарт үндэслэн эргэлтийн ба эргэлтийн бус хөрөнгө болон богино хугацаат, урт хугацаат өр төлбөрийг санхүүгийн тайланд тусад нь ангилан, тодорхой хугацаагаар (сар, улирал, жил) тасалбар болгон толилуулна. Төрийн бус байгууллага хөрөнгө ба өр төлбөрийг түүний богино хугацаанд хөрвөх чадвараар нь дараалуулж толилуулна.

6.2.Санхүүгийн байдлын тайлангийн зүйл ангийг тайлант жилийн эхнээс өссөн дүнгээр гаргана.

7.Санхүүгийн байдлын тайлангийн ангилал ба санхүүгийн байдлын тайлан бэлтгэх

7.1.Санхүүгийн байдлын тайланг хөрөнгө, өр төлбөр, цэвэр хөрөнгө гэж ангилна.

а )Хөрөнгийн ангилал:      Эргэлтийн хөрөнгө

                                            Эргэлтийн бус хөрөнгө

б )Өр төлбөрийн ангилал:Богино хугацаат өр

Урт хугацаат өр

в ) Цэвэр хөрөнгийн ангилал:        Хязгаарлалтгүй нөөц

Хязгаарлалттай нөөц

Дахин үнэлгээний нэмэгдэл

                                                Хуримтлагдсан үр дүн

                                                Бусад

7.2.Хөрөнгө, өр төлбөр, цэвэр хөрөнгийг санхүүгийн байдлын тайланд зохих дүнгээр үзүүлнэ.

7.3.Нэг жил хүртэлх хугацаанд ашиглагдах хөрөнгийг эргэлтийн, түүнээс дээш хугацаагаар ашиглагдах хөрөнгийг эргэлтийн бус хөрөнгө гэж ангилна.

7.4.Хөрөнгийг хөрвөх чадвараар нь, өр төлбөрийг төлөгдөх хугацаагаар нь дэс дараалуулан санхүүгийн байдлын тайланд тусгана.

7.5.Байгууллагын хяналтад байгаа нийт нөөцийг хязгаарлалттай болон хязгаарлалтгүй гэж ангилна.

8. Эргэлтийн хөрөнгө

8.1.Дараах тохиолдолд хөрөнгийг эргэлтийн хөрөнгө гэж ангилна:

(а)байгууллагын үйл ажиллагааны нэг циклийн хэвийн нөхцөлд хэрэгжихээр хүлээгдэж байгаа, эсвэл худалдан борлуулах ба ашиглахаар эзэмшиж байгаа;

(б)худалдах зориулалттай юмуу богино хугацаатай эзэмшиж байгаа бөгөөд тайлангийн өдрөөс хойш арван хоёр сарын дотор хэрэгжихээр хүлээгдэж байгаа; эсвэл

(в)ашиглалтад нь ямар нэг хязгаар тавигдаагүй мөнгө болон мөнгөтэй адилтгах хөрөнгө.

8.2.Эргэлтийн хөрөнгийг дараах байдлаар ангилж болно. Үүнд :

8.2.1.Мөнгө ба түүнтэй адилтгах зүйлс: Кассад байгаа болон банкин дахь харилцах дансанд байгаа үндэсний мөнгө, гадаад валют, тусгай зориулалт бүхий мөнгөн сан, мөнгөтэй адилтгах бусад зүйлс (чек, цахим карт, сертификат гэх мэт), бэлэн мөнгөний хугацаагүй болон 3 сар хүртэл хугацаатай хадгаламж хамрагдана. Үйл ажиллагааны нэг циклд хязгаарлалт нь хүчингүй болгохгүй хязгаарлалт тавьсан эсвэл тайлант үед хэрэглэгдэхгүй мөнгөн хөрөнгийг эргэлтийн хөрөнгөнд оруулахгүй.

8.2.2.Богино хугацаат хөрөнгө оруулалт: Нэг жилийн дотор түргэн борлогдох үнэт цаасаар хийсэн хөрөнгө оруулалт хамаарна.

8.2.3.Дансны авлага: Үндсэн үйл ажиллагааны хүрээнд бараа, бүтээгдэхүүн борлуулсан эсвэл үйлчилгээ үзүүлсний төлөө захиалагчаас авах авлага хамаарна.

8.2.4.Бусад авлага: Нэг жилийн хугацаагаар үндсэн үйл ажиллагаатай холбогдолгүй үүссэн авлага болон дээрх ангилалд багтаагүй авлагуудыг бусад авлага гэсэн хэсэгт үзүүлнэ.

8.2.5.Бараа материал :Бараа материалд дараах хөрөнгө орно:

(a)худалдан борлуулахаар эзэмшиж байгаа хөрөнгө

(б)үйлчилгээ үзүүлэхэд хуваарилагдах эсвэл хэрэглэгдэх материал буюу хангамжийн зүйлс.

8.2.6.Урьдчилан төлсөн зардал/тооцоо: Бараа, материал, бусад зүйлсийг худалдан авахаар олгосон урьдчилгааны дүнг урьдчилж төлсөн тооцоонд хамааруулна. Тухайн тайлант хугацаанд хамааруулан зардал гэж зөвшөөрч бүртгэхээс өмнө төлбөрийг нь урьдчилж төлсөн зардлыг (даатгал, түрээс г.м) санхүүгийн байдлын тайлангийн хөрөнгийн зүйл ангид хамааруулж, урьдчилж төлсөн зардал гэж үзүүлнэ. Ийм төрлийн зардлыг дараагийн тайлант үеүдэд зардалд шингээнэ.

9. Эргэлтийн бус хөрөнгө

9.1.Үндсэн хөрөнгө гэдэг нь дараах биет хөрөнгө :

(а)үйлчилгээний нийлүүлэлтэд, бусдад түрээслүүлэх эсвэл захиргааны зориулалтаар ашиглагдаж буй төрийн бус байгууллагын эзэмшиж байгаа;

(б)нэгээс дээш тайлант хугацааны туршид ашиглагдахаар хүлээгдэж байгаа хөрөнгө юм.

9.2.Үндсэн хөрөнгийг дараах байдлаар ангилна.

9.2.1.Газар: Газрын хуулийн дагуу төрийн бус байгууллагад эзэмшүүлсэн, тэдгээрийн өмчийн шинжтэй газрыг зохих журмын дагуу үнэлсэн үнээр санхүүгийн байдлын тайланд тусгана.

9.2.2.Барилга: Бүх төрлийн барилга, түүний бүрэлдэхүүнд хамрагдах халаалт, усны, агааржуулалтын, цахилгааны систем орно.

9.2.3.Байгууламж: Зам, гүүр, янз бүрийн талбай зэрэг дэд бүтцийн шинжтэй зүйлүүд орно.

9.2.4.Машин, тоног төхөөрөмж: Бүх төрлийн машин, тоног төхөөрөмжөөс гадна дамжуулах төхөөрөмж, нэмэгдэл төхөөрөмжүүд хамрагдана.

9.2.5.Тээврийн хэрэгсэл: Бүх төрлийн тээврийн хэрэгслүүд хамрагдана.

9.2.6.Багаж хэрэгсэл: Нэг жилээс дээш хугацаанд ашиглагдах багаж, хэрэгслийг хамарна.

9.2.7.Тавилга эд хогшил: Нэг жилээс дээш хугацаанд ашиглагдах тавилга, аж ахуйн эд хогшил хамрагдана.

9.3.Бусад үндсэн хөрөнгө: Дээрх зүйлүүдэд дурдагдаагүй үндсэн хөрөнгийг бусад хөрөнгө гэсэн хэсэгт үзүүлнэ.

9.4.Үндсэн хөрөнгийн хуримтлагдсан элэгдэл: Бүх төрлийн (газраас бусад) үндсэн хөрөнгөнд элэгдэл тооцно. Үндсэн хөрөнгийн элэгдлийг шулуун шугамын аргаар тооцно. Байгуулсан элэгдлийг хуримтлагдсан дүнгээр нь санхүүгийн байдлын тайланд харуулна. Санхүүгийн байдлын тайланд үндсэн хөрөнгийг анхны үнэ болон үлдэгдэл өртгөөр тусгана. Анхны өртгөөс хуримтлагдсан элэгдлийг хасаж үлдэгдэл өртгийг тодорхойлно.

9.5.Биет бус хөрөнгө:үйлдвэрлэсэн бараа, үзүүлсэнүйлчилгээ эсвэл түрээслэх болон удирдлагын зорилгоор ашиглагдах биет шинж чанаргүй, тодорхойлж болохуйц мөнгөөр илэрхийлэгдээгүй хөрөнгө юм.

9.6.Биет бус хөрөнгийн элэгдэл: Биет бус хөрөнгийн элэгдлийг шулуун шугамын аргаар тооцон, анхны өртгөөс хасаж, санхүүгийн байдлын тайланд цэвэр өртгөөр нь тусгана.

9.7.Хөрөнгө оруулалт ба бусад хөрөнгө:Эргэлтийн хөрөнгийн ангилалд хамрагдаагүй хадгаламж, бонд, хувьцаа, өөр компанид хувь нийлүүлсэн хөрөнгө, урт хугацаатай зээлийн авлага зэргийг “Хөрөнгө оруулалт ба бусад хөрөнгө “ гэсэн хэсэгт харуулна.

10. Богино хугацаат өр төлбөр

10.1.   Дараах тохиолдолд өр төлбөрийг богино хугацаат өр төлбөр гэж ангилна:

(а)байгууллагын үйл ажиллагааны нэг циклд төлбөр нь барагдахаар хүлээгдэж байгаа; эсвэл

(б)санхүүгийн байдлын тайлангийн өдрөөс хойш арван хоёр сарын дотор төлбөр нь барагдах ёстой байх.

10.2.Богино хугацаат өр төлбөрийг санхүүгийн байдлын тайланд дараах байдлаар ангилж бүртгэнэ. Үүнд :

а.Дансны өглөг: Үндсэн үйл ажиллагааны явцад гэрээтэй бэлтгэн нийлүүлэгчдээс зээлээр худалдан авсан бараа, хангамжийн зүйлс, үйлчилгээний үнийн төлөгдөөгүй үлдэгдлийг энэ хэсэгт тусгана.

б.Цалингийн өглөг: Ажилчин албан хаагчдад өгөх цалин, бусад хэлбэрийн хөдөлмөрийн хөлсний өглөгийг энэ хэсэгт харуулна.

в.Татвар, хураамжийн өглөг: Татварын болон бусад улсын байгууллагад төлөх татвар, хураамжтай холбоотой өглөгийг энэ хэсэгт харуулна.

г.Банкнаас авсан богино хугацаат зээл: Богино хугацаагаар буюу нэг жилээс доош хугацаанд төлөхөөр авсан зээлийг богино хугацаат өргэж үзэж энэ хэсэгт тусгана.

д.Бусад өглөг: Үндсэн үйл ажиллагаанаас өөр чиглэлээр үүссэн өглөг,үйл ажиллагааны явцад үүсэн гарсан төрөл бүрийн суутгалууд, зардалд шингээж тооцсон төлөгдөөгүй өглөг зэргийг энэ хэсэгт тусгана.

е.Урьдчилж орсон орлого: Ажил үйлчилгээ үзүүлэхээс өмнө тэдгээрийн үнийг захиалагчаас урьдчилан хүлээн авсан тохиолдолд хүлээн авсан мөнгөний хэмжээгээр богино хугацаат өр үүсгэж энэ хэсэгт тусгана. Уг өрийг бараа, үйлчилгээ үзүүлсэн үедээ хааж, бараа үйлчилгээний орлогыг бүртгэнэ.

10.3.Тодорхой шийдвэрийг үндэслэн тайлангийн жилд хорогдлоор тооцох, богино хугацаат өглөгтэй холбогдсон үнэлгээний хасагдуулгыг “Богино хугацаат өглөгийн хасагдуулга” гэсэн хэсэгт хасах тэмдэгтэйгээр үзүүлнэ.

11.Урт хугацаат өглөг

11.1.Нэг жилээс дээш хугацаанд төлөгдөх вексель, бонд, зээл зэрэг өглөгийн дүнгүүдийг энэ хэсэгт тусгана.

12. Цэвэр хөрөнгө

12.1.Нөөц:Төрийн бус байгууллагад хяналтад байгаа нийт нөөцийг хязгаарлалттай болон хязгаарлалтгүй гэж ангилж, санхүүгийн байдлын тайланд харуулна. Хязгаарлалттай нөөц гэдэг нь хандивлагчийн зүгээс эсвэл хуулийн дагуу ашиглалтын нөхцөлд нь хязгаарлалт тавьсан өмчийг хэлнэ. Хязгаарлалтгүй нөөц гэдэг нь төрийн бус байгууллагын бүрэн мэдэлд байгаа өмчийг хэлнэ.

12.2.Дахин үнэлгээний нэмэгдэл: Үндсэн хөрөнгийн дахин үнэлгээнээс үүссэн нэмэгдлийг энэ хэсэгт үзүүлнэ.

13. Хөрөнгийн үнэлгээ

13.1.Хөрөнгийг анхны өртгөөр нь санхүүгийн байдлын тайланд тусгана. Анхны өртөг нь хөрөнгийг олж бэлтгэхэд гарсан зардлын нийлбэрээс бүрдэнэ.

13.2.Хөрөнгийг олж бэлтгэхэд гарсан зардлыг дараагийн үеүдэд хуваарилах арга нь тухайн хөрөнгийн мөн чанараас хамааран өөр өөр байж болно.

14.Үндсэн хөрөнгийн үнэлгээ

14.1.Бүх төрлийн үндсэн хөрөнгийг үйлдвэрлэлийн өртөг буюу хөрөнгийг худалдан авсан үнэ дээр түүнийг олж бэлтгэхтэй холбогдсон зардлыг нэмсэн нийт үнээр дансанд бүртгэнэ. Үндсэн хөрөнгийг арилжаа солилцооны, хандивын гэсэн хэлбэрээр олж бэлтгэж байгаа тохиолдолд хөрөнгийг доорх байдлаар үнэлнэ:

а.Арилжаа солилцооны болон өөр төрлөөр үндсэн хөрөнгө олж бэлтгэхэд зах зээлийн үнээр буюу худалдан авсан үнээр үнэлж бүртгэнэ.

б.Хандиваар хүлээн авсан хөрөнгийг түүнийг хүлээн авсан үеийн зах зээлийн үнээр үнэлж бүртгэнэ.

14.2.Элэгдлээрээ анхны өртгөө бүрэн нөхсөн боловч цаашид ашиглагдаж байгаа үндсэн хөрөнгийн, анхны өртөг ба хуримтлагдсан элэгдлийг уг хөрөнгийг данснаас хасах хүртэлсанхүүгийн байдлын тайланд харуулна. Ингэхдээ анхны өртгөөс хуримтлагдсан элэгдлийг хассан үлдэгдэл өртгөөр нь санхүүгийн байдлын тайлангийн нийт хөрөнгийн дүнд тусгана.

15.Үндсэн хөрөнгийн дахин үнэлгээ

15.1.Хөрөнгийг дахин үнэлэх журмын дагуу үндсэн хөрөнгөнд дахин үнэлгээ хийсэн дүнгээр санхүүгийн байдлын тайланд тусгана.

15.2.Хөрөнгийн дахин үнэлгээнээс үүссэн нэмэгдлийг “Дахин үнэлгээний нэмэгдэл” хэсэгт харуулна.

15.3.Хөрөнгийн дахин үнэлгээний бууралтыг тайлант үеийн зардлаар бүртгэнэ.

16. Биет бус хөрөнгийн үнэлгээ

16.1.Биет бус хөрөнгийг түүнийг олж бэлтгэсэн зардлаар үнэлж бүртгэнэ.

16.2.Биет бус хөрөнгийн элэгдүүлэлтийг тооцоход шулуун шугамын аргыг хэрэглэнэ.

16.3.Элэгдлийн хугацаа 20 жилээс хэтрэхгүй байна.

17. Өр төлбөрийн үнэлгээ, гадаад валютын гүйлгээг бүртгэх

17.1.Өр төлбөрийг төлөх ёстой хэмжээгээр санхүүгийн байдлын тайланд тусгана.

17.2.Гадаад валютаар илэрхийлэгдсэн мөнгөн хөрөнгө, авлага болон өр төлбөрийг тайлангийн өдрийн Монгол банкны албан ханшаар төгрөгт шилжүүлж бүртгэнэ.

17.3.Төрийн бус байгууллагын гадаад валютаар хийгдсэн орлого, зарлагын ажил гүйлгээг хөрвүүлэхдээ, тухайн ажил гүйлгээ гарсан өдрийн Монгол банкны албан ханшаар хөрвүүлж бүртгэнэ.

Гуравдугаар бүлэг:

ҮР ДҮНГИЙН ТАЙЛАН

18.Үр дүнгийн тайлан

18.1.Үр дүнгийнтайлан нь байгууллагын тайлант хугацааны үйл ажиллагааны байгууллагын цэвэр хөрөнгөндүзүүлсэн нөлөөллийг хэмжих тайлан юм.

18.2.Үр дүнгийн тайлангийн зорилго нь дараах мэдээллүүдээр хангах явдал юм.Үүнд:

  • Байгууллагын цэвэр хөрөнгийн өөрчлөлтөд ажил гүйлгээ, үйл явдлын үзүүлсэн нөлөө
  • Ажил гүйлгээ, үйл явдлуудын хоорондын уялдаа
  • Хөтөлбөр, төслийг хэрэгжүүлэх эсвэл үйлчилгээг үзүүлэхэд байгууллагын нөөцийг хэрхэн зарцуулсан байдал.

18.3.Дараах дүн бүхий зүйлсийг Үр дүнгийн тайланд тусгах хэрэгтэй:

(а) үндсэн үйл ажиллагааны орлого;

(б)үндсэн үйл ажиллагааны зардал;

(в)үндсэн үйл ажиллагааны үр дүн

(г)үндсэн бус үйл ажиллагааны ашиг, алдагдал;

(д)онцгой шинжтэй зүйлс;

(е)тайлант үеийнцэвэр үр дүн

18.4.Орлого нь хүлээн авсан, эсвэл авахаар хүлээгдэж буй бодит үнэ цэнээр хэмжигдэнэ.

18.5.Зардлыг мөн чанараар нь ангилж үр дүнг тооцно.

19.Үр дүнгийн тайланг бэлтгэх

19.1.Үр дүнгийн тайланг дараах зарчмын дагуу бэлтгэнэ.

19.1.1.Тайлант хугацааны Үр дүнгийн тайланг бэлтгэхдээ тухайн тайлант хугацаанд хамрагдах орлого, зарлагын ажил гүйлгээг аккруэл зарчмаар бүртгэнэ. Энэ зарчмаар орлогыг орлого олсон бөгөөд хэмжих боломжтой болсон үед, зардлыг зардал гарсан бөгөөд хэмжих боломжтой болсон үед нь бүртгэдэг.

19.1.2.Орлого ба зардлыг тэдгээрийн үүсэн гарч буй шалтгаанаар нь ангилна. Орлогын зүйл анги тус бүрт зардлын зүйл ангийг зохицуулан бүртгэх зарчмыг баримтална.

19.1.3.Үр дүнгийн тайлангийн үзүүлэлтүүдийг дүнгээр нь үзүүлэх ба орлого, зардлын бус шинжтэй зүйлийг Үр дүнгийн тайланд тусгахгүй.

19.1.4.Үр дүнгийн тайланг өмнөх жилийн харьцуулагдах хугацааны тайлангийн хамт илэрхийлнэ.

20.Орлого

20.1.Энэ хэсэгт тайлант хугацаанд төрийн бус байгууллагын олсон орлогыг мөн чанараар ангилан тусгана.

21.Үндсэн үйл ажиллагааны зардал

21.1.Энэ хэсэгт үйл ажиллагаатай холбогдож гарсан зардлуудыг мөн чанараар нь ангилан харуулна.

22.Үндсэн үйл ажиллагааны үр дүн

22.2.Үндсэн үйл ажиллагааны орлогоос үндсэн үйл ажиллагааны зардлыг хасч үндсэн үйл ажиллагааны үр дүнг тооцно.

23.Үндсэн бус үйл ажиллагааны ашиг (алдагдал)

23.1.Үр дүнгийн тайлангийн энэ хэсэгт төрийн бус байгууллагын үндсэн бус үйл ажиллагааны орлого, зардлыг ажил гүйлгээний ангиллаар цэвэр дүнгээр тайлагнана.

24. Онцгой шинжтэй зүйлс

24.1.Дахин давтагдах эсвэл байнга тохиолдохгүй бөгөөд төрийн бус байгууллагын ердийн үйл ажиллагаанаас ялгагдах үйл явдал буюу ажил гүйлгээнээс үүссэн орлого, зардлыг холбогдох татварыг хассан цэвэр дүнгээр энэ хэсэгт тусгана.

25.Тайлант үеийн цэвэр үр дүн

25.1.Үйл ажиллагааны үр дүндээр үйл ажиллагааны бусад үр дүн болон онцгой шинжтэй зүйлсийг нэмж тайлант үеийн үр дүнгтооцно.

Дөрөвдүгээр бүлэг:

ЦЭВЭР ХӨРӨНГИЙН ӨӨРЧЛӨЛТИЙН ТАЙЛАН

26.Цэвэр хөрөнгийн өөрчлөлтийн тайлан

26.1.Цэвэр хөрөнгийн өөрчлөлтийн тайланд төрийн бус байгууллагын нөөц, хөрөнгийн дахин үнэлгээ, валютын хөрвүүлэлт болон хуримтлагдсан үр дүн зэрэг байгууллагын өмчийн аливаа өөрчлөлтийн хэмжээг хоёр жилээр зэрэгцүүлэн үзүүлнэ.

27.Цэвэр хөрөнгийн өөрчлөлтийн тайлангийн бүтэц

27.1.Нягтлан бодох бүртгэлийн бодлогын өөрчлөлтийн нөлөө, үндсэн алдааны залруулгыг хуримтлагдсан үр дүн эхний үлдэгдлийг залруулах замаар тусган харуулна.

27.2.Цэвэр хөрөнгийнбүрэлдэхүүн хэсгүүдэд гарсан өөрчлөлтийг тухайн тайлант хугацааны эхэнд болон эцэст гэсэн байдлаар тусган харуулна.

27.3.Хуримтлагдсан үр дүнгийн өнгөрсөн оны үлдэгдэл дээр тайлангийн үеийн үр дүнг нэмж тайлангийн үеийн хуримтлагдсан үр дүнгийн эцсийн үлдэгдлийг тодорхойлно.

Тавдугаар бүлэг:

МӨНГӨН ГҮЙЛГЭЭНИЙ ТАЙЛАН

Мөнгөн гүйлгээний тайлан

Тайлант хугацааны мөнгөн хөрөнгийн хөдөлгөөний өөрчлөлтийг мөнгөн гүйлгээний тайланд хоёр жилээр зэрэгцүүлэн үзүүлнэ.

28.2.Мөнгөн гүйлгээний тайланг бэлтгэхэд шууд аргыг хэрэглэнэ.

29. Мөнгөн гүйлгээний тайлангийн бүрэлдэхүүн хэсэг

29.1.Мөнгөн гүйлгээний тайлангийн үзүүлэлт дор дурдсан хэсгээс бүрдэнэ.

а.Үйл ажиллагааны мөнгөн гүйлгээ

б.Хөрөнгө оруулалтын ажиллагааны мөнгөн гүйлгээ

в.Санхүүгийн ажиллагааны мөнгөн гүйлгээ

г.Бүх цэвэр мөнгөн гүйлгээ

29.2.Мөнгөн хөрөнгийг бүрдүүлсэн эх үүсвэрийг мөнгөн орлого, мөнгөн хөрөнгийн зарцуулалтыг мөнгөн зарлага гэсэн хэсэгт үзүүлэх ба нийт мөнгөн орлогоос нийт мөнгөн зарлагыг хасч үйл ажиллагааны, хөрөнгө оруулалтын, санхүүгийн ажиллагааны цэвэр мөнгөн гүйлгээг тодорхойлно.

29.3.Үйл ажиллагааны, хөрөнгө оруулалтын, санхүүгийн ажиллагааны цэвэр мөнгөн гүйлгээний нийлбэрээр нийт цэвэр мөнгөн гүйлгээг тодорхойлно.

29.4.Тайлант хугацааны мөнгөн хөрөнгийн эхний үлдэгдлээс эцсийн үлдэгдлийг хасаж тодорхойлсон мөнгөн хөрөнгийн цэвэр өөрчлөлт нь мөнгөн гүйлгээний тайланд тодорхойлогдсон “Бүх цэвэр мөнгөн гүйлгээ”гэсэн дүнтэй тэнцүү байна.

30. Үйл ажиллагааны мөнгөн гүйлгээ

30.1.Төрийн бус байгууллага үндсэн үйл ажиллагааны мөнгөн гүйлгээг нийт мөнгөн орлого болон мөнгөн зарлагыг үндсэн ангиллаар нь илэрхийлэх шууд аргаар тайлагнана.

30.2.Шууд аргаар тодорхойлсон, нийт мөнгөн орлого болон мөнгөн зардлын үндсэн төрлийн талаарх мэдээллийг:

(а)байгууллагын нягтлан бодох бүртгэл, тайлангаас;

(б)үр дүнгийн тайлан дахь бусад зүйлүүдийн зохицуулалтаас;

(в)бараа материал, үйл ажиллагааны авлага, өглөгийн тайлант хугацааны турш дахь өөрчлөлт;

(г)бусад мөнгөн бус зүйл;

(д)хөрөнгө оруулалтын эсвэл санхүүгийн үйл ажиллагааны мөнгөн гүйлгээний дүн болж байгаа бусад зүйлсээс авч болно.

30.3.Үйл ажиллагааны мөнгөн гүйлгээг шууд аргаар тодорхойлохдоо мөнгөн орлогыг орлогын төрлөөр, мөнгөн зарлагыг зарцуулалтын зориулалтаар дэлгэрэнгүй үзүүлж үйл ажиллагааны гүйлгээг тооцно.

31.Хөрөнгө оруулалтын ажиллагааны мөнгөн гүйлгээ

31.1.Хөрөнгө оруулалтын мөнгөн гүйлгээ нь ирээдүйд олох орлого ба мөнгөн хөрөнгийг нэмэгдүүлэх зорилгоор нэмэлт хөрөнгө, нөөц бий болгоход зарцуулсан мөнгийг илэрхийлдэг.

31.2.Хөрөнгө оруулалтын мөнгөн гүйлгээ нь урт хугацаанд ашиглагдах хөрөнгө болон мөнгөтэй адилтгах хөрөнгөнд ороогүй бусад хөрөнгө оруулалтыг олж эзэмших болон худалдах үйл ажиллагааг хамарна.

31.3.Мөнгөн гүйлгээний тайлангийн, хөрөнгө оруулалтын ажиллагааны мөнгөн орлого хэсэгт хөрөнгө оруулалт ба үндсэн хөрөнгийг худалдсаны орлогын дүнг харуулна. Хөрөнгө оруулалтын ажиллагааны зарлага хэсэгт үнэт цаас худалдан авах, бусдад зээл өгөх зэрэг хэлбэрээр урт хугацаат хөрөнгө оруулалт хийх болон үндсэн хөрөнгө худалдан авах, олж бэлтгэхэд болон капиталжих их засварт зарцуулсан мөнгөн зардлыг харуулна.

32.Санхүүгийн үйл ажиллагааны мөнгөн гүйлгээ

32.1.Санхүүгийн үйл ажиллагааны мөнгөн гүйлгээ нь байгууллагад санхүүжилт олгосон этгээд ирээдүйд хэдий хэмжээний төлбөр нэхэмжлэх вэ гэдгийг урьдчилан тооцох боломжийг илэрхийлдэг.

32.2.Санхүүгийн үйл ажиллагаанаас үүссэн мөнгөн гүйлгээг тусад нь тайлагнаж харуулна. Энэ мэдээллийг байгууллагын хөрөнгө оруулагчдын ирээдүйн мөнгөн гүйлгээг сонирхох сонирхлыг урьдчилан тааварлахад ашигладаг.

33.Мөнгөн бус гүйлгээ

33.1.Мөнгө ба түүнтэй адилтгах төлбөрийн хэрэгсэл шаардагдахгүй хөрөнгө оруулалт болон санхүүгийн үйл ажиллагааны гүйлгээг мөнгөн гүйлгээний тайлангаас хасна. Гэхдээ ийм гүйлгээг хөрөнгө оруулалт санхүүгийн үйл ажиллагааны талаарх зохих бүх мэдээллийг багтаасан санхүүгийн бусад тайланд харуулна.

33.2.Хөрөнгө оруулалт санхүүгийн олон төрлийн үйл ажиллагаа мөнгөн хөрөнгийн гүйлгээнд шууд нөлөөлдөггүй ч төрийн бус байгууллагын капитал болон хөрөнгийн бүтцэд нөлөөлнө. Мөнгөн бус гүйлгээг мөнгөн гүйлгээний тайлангаас хасахдаа тухайн мөнгөн бус гүйлгээг тайлант хугацаанд мөнгөн гүйлгээнд оруулаагүй мөнгөн хөрөнгө гэсэн заалтад нийцүүлж хийнэ.

33.3.Мөнгөн бус гүйлгээний жишээ. Үүнд:

(а)хөрөнгийг түүнтэй холбогдон үүссэн өр төлбөрөөр нь эсвэл түрээсийн санхүүжилтээр нь олж бэлтгэх;

(б)өрийг өөрийн капитал болгон хөрвүүлэх.