Төсөл

МОНГОЛ УЛСЫН ХУУЛЬ

2026 оны ... дугаар сарын ...-ны өдөр                       Улаанбаатар хот

АВЛИГЫН ХӨРӨНГИЙГХУРААЖ, ХҮҮХЭД, ЗАЛУУЧУУДЫН ХӨГЖЛИЙН САНД ТӨВЛӨРҮҮЛЖ ЗАРЦУУЛАХ ТУХАЙ

/Анхдагч хууль/

НЭГДҮГЭЭР БҮЛЭГ

НИЙТЛЭГ ҮНДЭСЛЭЛ

1.1.Энэ хуулийн зорилт нь авлигын хөрөнгийг хураах, төр, нийтийн ашиг сонирхлыг хамгаалах, сэргээх, хууль бус хөрөнгөжилтөөс урьдчилан сэргийлэх, авлигагүй улс болох зорилгоор авлигын хөрөнгийг хураан авах ажиллагааны үндэслэл, журам, хурааж улсын орлого болгосон хөрөнгийг хүүхэд, залуучуудын хөгжлийн санд төвлөрүүлж зарцуулах, эдгээртэй холбогдсон бусад харилцааг зохицуулахад оршино.

2.1.Авлигын хөрөнгийг хурааж, хүүхэд, залуучуудын хөгжлийн санд төвлөрүүлж зарцуулах тухай хууль тогтоомж нь Монгол Улсын Үндсэн хууль^[1], Авлигын эсрэг хууль², Эрүүгийн хууль³, Зөрчлийн тухай хууль^[4], Нийтийн албанд нийтийн болон хувийн ашиг сонирхлыг зохицуулах, ашиг сонирхлын зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх тухай хууль^[5], Иргэний хууль^[6], Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хууль^[7], Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх тухай хууль^[8], Засгийн газрын тусгай сангийн тухай хууль^[9], энэ хууль болон эдгээр хуультай нийцүүлэн гаргасан бусад хууль тогтоомжоос бүрдэнэ.

2.2.Монгол Улсын олон улсын гэрээнд энэ хуульд зааснаас өөрөөр заасан бол олон улсын гэрээний заалтыг дагаж мөрдөнө.

3.1.Энэ хууль нь нийтийн албан тушаалтан болон Эрүүгийн хуулийн 22 дугаар бүлгийн 22.13/Хуулийн этгээдийн эрх мэдлийг урвуулан ашиглах/, 22.14/Хахууль авах/ дүгээр зүйлд заасан гэмт хэрэг үйлдсэн этгээд, мөн хууль бус хөрөнгийг тэдгээрийн ашиг сонирхлын төлөө өмчилж, эзэмшиж, ашиглаж, хадгалж, нуун далдалж, шилжүүлэн авсан хамаарал бүхий болон нэгдмэл сонирхолтой этгээд хамаарна.

3.2.Энэ хууль нь нийтийн албан тушаалтны хууль ёсны орлогын эх үүсвэрээс давсан, түүний шууд болон шууд бус өмчлөл, эзэмшил, ашиглалтад байгаа, нийтийн албан тушаал эрхэлж байх хугацаанд болон тухайн албан тушаалаас халагдаж, чөлөөлөгдсөнөөс хойш 10 жилийн хугацаанд бий болсон авлигын буюу хууль бус хөрөнгийг хураахад үйлчилнэ.

3.3.Авлигын буюу хууль бус хөрөнгө /цаашид "хууль бус хөрөнгө" гэх/-д дараах хөрөнгийг хамааруулна:

3.3.1.нийтийн албан тушаалтны гэмт хэрэг, зөрчил үйлдэж олсон, эсхүл Авлигын эсрэг хуулийн 7.1-д заасныг зөрчиж олсон, эсхүл Нийтийн албанд нийтийн болон хувийн ашиг сонирхлыг зохицуулах, ашиг сонирхлын зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх тухай хуулийн 10² дугаар зүйлд заасныг зөрчиж олсон, эсхүл хөрөнгө нь хууль ёсны болохыг үндэслэлтэй тайлбарлаж чадахгүй хөрөнгө, эдгээрээс олсон үр шим;

3.3.2.Эрүүгийн хуулийн 22 дугаар бүлгийн 22.13/Хуулийн этгээдийн эрх мэдлийг урвуулан ашиглах/, 22.14/Хахууль авах/ дүгээр зүйлд заасан гэмт хэрэг үйлдэж олсон хөрөнгө, орлого, түүнээс олсон үр шим.

3.4.Дараах тохиолдолд албан тушаалтны хууль бус хөрөнгийг хураан авах, эсхүл нөхөн төлүүлнэ:

3.4.1.албан тушаалтан холбогдсон, Эрүүгийн хуульд заасан гэмт хэргийг хянан хэлэлцсэн шүүхийн хүчин төгөлдөр шийдвэрээр гэм буруутай этгээдийн гэмт хэрэг үйлдэж олсон хөрөнгө, орлогыг хураагаагүй бол;

3.4.2.энэ хуульд заасан хууль бус хөрөнгө байгаа гэж үзэх үндэслэл байгаа боловч Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 1.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.2, 1.3-т заасан үндэслэлээр эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагаа явуулах боломжгүй болсон тохиолдолд:

3.4.3.нийтийн албан тушаалтан холбогдсон зөрчлийг шалган шийдвэрлэсэн эрх бүхий албан тушаалтны хүчин төгөлдөр шийдвэрээр буруутай этгээдийн зөрчил үйлдэж олсон хөрөнгө, орлогыг нь хураагаагүй бол;

3.4.4.нийтийн албан тушаалтанд хууль бус хөрөнгө байгаа гэж үзэх үндэслэл байгаа боловч Зөрчил шалган шийдвэрлэх тухай хуулийн 1.9 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.2, 1.4-т заасан үндэслэлээр зөрчлийн хэрэг нээх боломжгүй тохиолдолд;

3.4.5.нийтийн албан тушаалтан хууль бусаар хөрөнгөжсөн нь Авлигын эсрэг хууль, Нийтийн албанд нийтийн болон хувийн ашиг сонирхлыг зохицуулах, ашиг сонирхлын зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх тухай хуулиар хариуцлага хүлээхээр бол.

4.1.Энэ хуульд хэрэглэсэн дараах нэр томьёог доор дурдсан утгаар ойлгоно:

4.1.1."хууль бус хөрөнгө" гэж гэмт хэрэг, зөрчил үйлдэж олсон, эсхүл Авлигын эсрэг хуулийн 7.1-д заасныг зөрчиж олсон, эсхүл Нийтийн албанд нийтийн болон хувийн ашиг сонирхлыг зохицуулах, ашиг сонирхлын зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх тухай хуулийн ….-д заасныг зөрчиж олсон, эсхүл хөрөнгө нь хууль ёсны болохыг үндэслэлтэй тайлбарлаж чадахгүй хөрөнгийг, түүнчлэн эдгээрээс олсон үр шимийг, мөн хууль бус хөрөнгийг захиран зарцуулсан, өөрчилсөн, хувиргаснаас бий болсон хөрөнгийг, мөн хууль бус хөрөнгө нь хууль ёсны хөрөнгөтэй холилдон нийлж, хувирч, өссөн тохиолдолд хууль бус хөрөнгөөс бий болсон хэсгийг;

4.1.2."хууль бус хөрөнгөөс олсон үр шим" гэж хууль бус хөрөнгийн үр дүнд болон хууль бус хөрөнгийг ашигласнаас бий болсон, хууль бус хөрөнгөөр олсон ашиг, орлогыг;

4.1.3."гэмт хэрэг, зөрчил үйлдэж олсон хөрөнгө" гэж холбогдох гэмт хэрэг, зөрчил нь Эрүүгийн хууль, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хууль, Зөрчлийн тухай хууль, Зөрчил шалган шийдвэрлэх тухай хуулиар эцэслэн шийдвэрлэгдсэн ч хураагдаагүй хөрөнгө, орлогыг;

4.1.4."хөрөнгө" гэж бүх төрлийн эдийн болон эдийн бус хөрөнгө буюу бараа, бүтээгдэхүүн, эрх, биет, биет бус эдийг;

4.1.5."нөхөн төлүүлэх" гэж хууль бус хөрөнгийг тухайн хөрөнгөөр нь хураах боломжгүй тохиолдолд тухайн хууль бус хөрөнгийн үнийг тооцож гаргуулахыг;

4.1.6."нийтийн албан тушаалтан" гэж Авлигын эсрэг хуулийн 4 дүгээр зүйлийн 4.1-д заасан албан тушаалыг эрхэлж байгаа болон эрхэлж байсан хүнийг;

4.1.7."албан тушаалтан" гэж нийтийн албан тушаалтан болон Эрүүгийн хуулийн 22 дугаар бүлгийн 22.13/Хуулийн этгээдийн эрх мэдлийг урвуулан ашиглах/, 22.14/Хахууль авах/ дүгээр зүйлд заасан гэмт хэрэг үйлдсэн этгээдийг;

4.1.8."хамаарал бүхий этгээд" гэж албан тушаалтны энэ хуульд заасан гэр бүлийн гишүүн, үр хүүхэд, төрөл, садангийн хүн болон өв залгамжлал, бэлэглэл, гэрээслэлээр болон бусад хариу төлбөргүй хэлцлээр, эсхүл эдгээр хэлцлийг болон хууль бус хэлцлийг халхавчлах зорилгоор дүр үзүүлэн хийсэн хэлцлээр хууль бус хөрөнгийг өөрөөс нь болон бусдаас шилжүүлэн авч өмчилж, эзэмшиж, ашиглаж, хадгалж байгаа хүн, Эрүүгийн хуульд заасан төлөөний хүн, нэгдмэл сонирхолтой этгээдийг;

4.1.9."нэгдмэл сонирхолтой этгээд" гэж албан тушаалтантай ашгийн төлөө үйл ажиллагаагаар холбогдсон хүн, хуулийн этгээд, хуулийн этгээдийн эрхгүй этгээдийг;

4.1.10."төрөл, садангийн хүн" гэж Гэр бүлийн тухай хуулийн 3.1.5, 3.1.6-д заасан хүнийг;

4.1.11."гэр бүлийн гишүүн" гэж эхнэр, нөхөр, үр хүүхэд, асран хамгаалагч, харгалзан дэмжигч, эсхүл жилд 180-аас доошгүй хоногийн хугацаанд хамт амьдарч буй 16 насанд хүрсэн хүнийг;

4.1.12."үр хүүхэд" гэж төрсөн, дагавар, үрчилж авсан хүүхэд, ач, зээ, гуч, жичийг.

4.1.13."хууль бус хөрөнгө шалгах ажиллагаа" гэж хууль бус хөрөнгийн хэрэг бүртгэлт буюу хууль бус хөрөнгийг илрүүлэх, шалгах, хууль бус хөрөнгийг хураан авах эсэхийг шийдвэрлэх зорилгоор Авлигатай тэмцэх газрын эрх бүхий албан тушаалтны явуулах энэ хуульд заасан ажиллагааг;

4.1.14."хууль бус хөрөнгө шалган шийдвэрлэх" гэж хууль бус хөрөнгө шалгах ажиллагаа, түүнд тавих прокурорын хяналт, хууль бус хөрөнгө хураан авах, нөхөн төлүүлэхээр шүүхэд нэхэмжлэл гаргах, хууль бус хөрөнгийг шүүхээр хянан шийдвэрлэх ажиллагааг;

4.1.15."оролцогч" гэж хууль бус хөрөнгөтэй холбогдогч албан тушаалтан, гуравдагч этгээд, гэрч, орчуулагч, хэлмэрч, шинжээч, мэргэжилтэн, хөрөнгийн үнэлгээчин, иргэний нэхэмжлэгчийг;

4.1.16."түр хураасан хөрөнгө" гэж энэ хуульд заасны дагуу шүүхийн шийдвэр гарах хүртэл хугацаанд хураан авсан хөрөнгийг;

4.1.17."бүр хураасан хөрөнгө" гэж энэ хуульд заасны дагуу шүүхийн шийдвэрээр хураан авсан хөрөнгийг;

4.1.18."хураан авсан хөрөнгө" гэж түр болон бүр хураан авсан хөрөнгийг;

4.1.19."хөрөнгө эрхлэн удирдах" гэж хөрөнгийг шүүхийн шийдвэрийн дагуу хураан авч хадгалах, хамгаалах, захиран зарцуулахыг.

4.2.Энэ хуульд хэрэглэсэн бусад нэр томьёог Авлигын эсрэг хууль, Зөрчлийн тухай хууль, Зөрчил шалган шийдвэрлэх тухай хууль, Эрүүгийн хууль, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хууль, Иргэний хууль, Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуульд заасан утгаар ойлгоно.

ХОЁРДУГААР БҮЛЭГ

ХУУЛЬ БУС ХӨРӨНГӨ ШАЛГАН ШИЙДВЭРЛЭХ АЖИЛЛАГАА

5.1.Гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайг шүүхийн шийтгэх тогтоолоор тогтоогоогүй нь албан тушаалтны хууль бус хөрөнгийг хураан авах, нөхөн төлүүлэхээс чөлөөлөх үндэслэл болохгүй.

5.2.Тухайн хууль бус хөрөнгөтэй холбогдох гэмт хэрэгт гэм буруугүйг нь шүүхээс тогтоосон, цагаадсан этгээдэд энэ хуулийн 5.1 дэх хэсэг хамаарахгүй.

5.3.Зөрчил үйлдсэн талаар хуульд заасан эрх бүхий албан тушаалтан шийтгэлийн хуудсаар тогтоогоогүй нь нийтийн албан тушаалтны хууль бус хөрөнгийг хураан авах, нөхөн төлүүлэхээс чөлөөлөх үндэслэл болохгүй.

5.4.Тухайн хууль бус хөрөнгөтэй холбогдох зөрчилд буруугүй нь хуульд заасан эрх бүхий албан тушаалтнаас тогтоогдсон этгээдэд энэ хуулийн 5.3 дахь хэсэг хамаарахгүй.

5.5.Албан тушаалтан үйлдсэн гэмт хэргийг эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх журмаар хянан шийдвэрлэж хэрэг бүртгэлийг хаасан, эрүүгийн хэргийг хэрэгсэхгүй болгосон, түдгэлзүүлсэн, эсхүл эрүүгийн хэргийг эцэслэн шийдвэрлэхдээ гэм буруутай нь тогтоогдсон этгээдийн гэмт хэрэг үйлдэж олсон хөрөнгө, орлогыг хураалгүйгээр шийдвэрлэсэн, эсхүл гэмт хэрэг үйлдэж олсон хөрөнгө, орлогыг нөхөн төлүүлэх зорилгоор эд хөрөнгө хураах албадлагын арга хэмжээ хэрэглэлгүйгээр шийдвэрлэсэн зэрэг нь албан тушаалтны хууль бус хөрөнгө шалган шийдвэрлэх ажиллагааг явуулахад саад болохгүй.

5.6.Нийтийн албан тушаалтан үйлдсэн зөрчлийг зөрчил шалган шийдвэрлэх журмаар ажиллагаа явуулж зөрчлийн хэргийг хаасан, түдгэлзүүлсэн, эсхүл эрх бүхий албан тушаалтнаас зөрчлийн хэргийг эцэслэн шийдвэрлэхдээ буруутай нь тогтоогдсон этгээдийн зөрчил үйлдэж олсон хөрөнгө, орлогыг хураалгүйгээр шийдвэрлэсэн зэрэг нь нийтийн албан тушаалтны хууль бус хөрөнгө шалган шийдвэрлэх ажиллагаа явуулахад саад болохгүй.

5.7.Албан тушаалтан албан үүргээ гүйцэтгэж байгаа эсэх, нас барсан, сураггүй алга болсонд тооцогдсон, оргон зайлсан эсэхээс үл хамааран хөрөнгө шалган шийдвэрлэх ажиллагааг явуулна.

5.8.Албан тушаалтны хөрөнгө, орлого нь хууль ёсны эсэхэд цугларсан нотлох баримт, нэхэмжлэлийн шаардлага, үндэслэлд дүгнэлт хийж, шийдвэрлэнэ.

5.9.Хууль бус хөрөнгө шалган шийдвэрлэх ажиллагаанд байгаа хөрөнгийг эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх, зөрчил шалган шийдвэрлэх журмаар шалгаж байгаа бол зөвхөн тухайн хөрөнгийг шалган шийдвэрлэх ажиллагааг түдгэлзүүлж, бусад хууль бус хөрөнгийг шалган шийдвэрлэх ажиллагааг үргэлжлүүлнэ.

5.10.Шударга эзэмшигчийн өмчлөх эрхийг хамгаална.

5.11.Зөвхөн хууль бус хөрөнгийг хураана.

5.12.Хууль бус хөрөнгө хууль ёсны хөрөнгөтэй нийлсэн, холилдсоны үр дүнд бий болсон хөрөнгөөс зөвхөн хууль бус хэсгийг хураана.

5.13.Хууль бус хөрөнгө гэдгийг мэдсээр байж тухайн хөрөнгийг шилжүүлэн авч өмчилж, эзэмшиж, ашиглаж, хадгалж байгаа этгээдээс тухайн хууль бус хөрөнгийг хураан авах, эсхүл нөхөн төлүүлнэ.

5.14.Энэ зүйлийн 5.13-т зааснаас үл хамааран учруулсан хохирлоо нөхөн төлөх зорилгоор хөрөнгийг өөрт нь шилжүүлсэн болохыг нотолсон тохиолдолд хөрөнгө хүлээн авсан этгээдийг шударга эзэмшигч гэж үзнэ.

5.15.Өв залгамжлал, бэлэглэл, гэрээслэл болон бусад хариу төлбөргүй хэлцлээр, эсхүл эдгээр хэлцлийг болон хууль бус хэлцлийг халхавчлах зорилгоор дүр үзүүлэн хийсэн хэлцлээр хууль бус хөрөнгийг шилжүүлэн авсан этгээдийг шударга эзэмшигч гэж үзэхгүй.

5.16.Энэ зүйлийн 5.15-д заасан тохиолдолд хууль бус хөрөнгийг хүлээн авсан этгээд хууль бус хөрөнгө гэдгийг мэдээгүй, мэдэх боломжгүй байх нь хууль бус хөрөнгийг хураан авахад саад болохгүй.

5.17.Энэ зүйлийн 5.15-д зааснаас бусад хэлцлийн үндсэн дээр хууль бус хөрөнгийг шилжүүлэн авсан, хөрөнгийг хууль бус болохыг мэдээгүй, мэдэх боломжгүй байсан этгээдийг шударга эзэмшигч гэж үзнэ.

5.18.Хууль бус хөрөнгө нь шударга эзэмшигчийн өмчлөлд шилжсэн бол, эсхүл бусад байдлаар хууль бус хөрөнгийг тухайн хөрөнгөөр нь хураах боломжгүй тохиолдолд хууль бус хөрөнгийн үнийг нөхөн төлүүлнэ.

5.19.Хууль бус хөрөнгийг шалган шийдвэрлэхэд шүүх талуудын тэгш мэтгэлцэж оролцох эрхийг хангана.

5.20.Энэ зүйлийн 5.19 дэх хэсэг нь хөрөнгө хураах нэхэмжлэлийг шийдвэрлэх шүүх хуралдаанд хүндэтгэн үзэх шалтгаанаар ирээгүй, өмгөөлөгч, төлөөлөгчөө оролцуулаагүй, эсхүл эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагаа, зөрчил шалган шийдвэрлэх ажиллагаа, хууль бус хөрөнгө шалган шийдвэрлэх ажиллагаанаас оргон зайлсан этгээд нь шүүхэд хуралдаанд хүрэлцэн ирээгүй, өмгөөлөгч, төлөөлөгчөө оролцуулаагүй тохиолдолд хамаарахгүй.

5.21.Хууль бус хөрөнгө бий болсон цаг хугацааг нийтийн албан тушаалтны албан тушаалын бүрэн эрх, чиг үүргээ хэрэгжүүлсэн хугацаа болон нийтийн албан тушаалаас халагдсан, чөлөөлөгдсөнөөс хойшхи 10 жилийн хугацаатай хамтатган авч үзнэ.

5.22.Хууль бус хөрөнгийг нөхөн төлүүлэх тохиолдолд хууль бус хөрөнгө бий болсон үеийн үнэлгээ болон хууль бус хөрөнгийг захиран зарцуулсан үеийн зах зээлийн үнэлгээг үр шимийн хамт тогтоолгох бөгөөд аль өндөр үнээр нь тооцож нөхөн төлүүлнэ.

5.23.Албан тушаалтантай холбогдолгүй хөрөнгө болон бизнесийн үйл ажиллагаанд хууль бус хөрөнгө шалган шийдвэрлэх ажиллагаа явуулахгүй.

5.24.Хууль бус хөрөнгө нь албан тушаалтан, түүний хамаарал бүхий этгээдийн хөрөнгийн эрхийн хүрээнд дундын өмчлөл, эзэмшилд байгаа бол, эсхүл хууль бус хөрөнгийг ашигласнаас олсон үр шимийг хүртэгч нь тухайн албан тушаалтан, түүний хамаарал бүхий этгээд бол хөрөнгийг хураах тухай шийдвэр хүчин төгөлдөр болсон өдрөөс эхлэн тэдгээрийн эрх дуусгавар болно.

5.25.Нийтийн албан тушаалтны хууль ёсны орлогоос нь давсан хөрөнгийг энэ хуульд заасан эрх бүхий албан тушаалтан илрүүлэх бөгөөд нийтийн албан тушаалтан тухайн хөрөнгө хууль ёсны болохыг үндэслэл, нотолгоотой тайлбарлаж чадахгүй бол тухайн хөрөнгийг хууль бус хөрөнгө гэж үзнэ.

5.26.Хураан авч улсын орлого болгосон хөрөнгийг эрхлэн удирдах үйл ажиллагаанд дараах зарчмыг баримтална:

5.26.1.хөрөнгийн чанар, үнэ цэнийг хамгаалах;

5.26.2.улсын орлого болгосон хөрөнгийг шударгаар, үр ашигтай, нийтийн хэрэгцээ, шаардлагад нийцүүлэн захиран зарцуулах;

5.26.3.хөрөнгийн элэгдэл, хорогдол, хадгалалтын эрсдэлээс сэргийлэх;

5.26.4.улсын орлого болгосон хөрөнгө, түүний бүртгэл, захиран зарцуулалтыг ил тод байлгах;

5.26.5.ашиглах боломжгүй хөрөнгийг устгах, эсхүл дахин боловсруулах.

6.1.Хууль бус хөрөнгө шалган шийдвэрлэх ажиллагааг монгол хэлээр явуулж, төрийн албан ёсны хэл, бичгээр хөтөлж, баримтжуулна.

6.2.Хууль бус хөрөнгө шалган шийдвэрлэх ажиллагааны оролцогч нь монгол хэл мэдэхгүй, эсхүл хараа, сонсгол, хэл ярианы бэрхшээлтэйн улмаас өөрийн хууль ёсны ашиг сонирхлоо илэрхийлэх чадвар хязгаарлагдмал бол өөрийн эх хэл, эсхүл сайн мэдэх хэл, бичиг, дохио зангаа, тусгай тэмдэгт ашиглан орчуулагч, хэлмэрчийн тусламж авах эрхээр хангагдана.

6.3.Хууль бус хөрөнгө шалган шийдвэрлэх ажиллагааны баримт бичиг, хэргийн материал нь цаасан хэлбэртэй байх ба давхар цахим хэлбэртэй байж болно.

7.1.Энэ хуульд заасан хугацааг минут, цаг, хоног, сар, жилээр тоолно.

7.2.Хугацааг тоолж эхэлсэн минут, цаг, хоногийг хугацаа тоолоход оруулахгүй.

7.3.Хугацааг цагаар тоолоход уг хугацаа нь сүүлийн цаг, минутад дуусна.

7.4.Хугацааг хоногоор тоолоход уг хугацаа нь сүүлийн хоногийн 24 цагт дуусна.

7.5.Хугацааг ажлын өдрөөр тоолоход уг хугацаа нь тухайн ажлын өдрийн сүүлийн цаг, минутад дуусна.

7.6.Хугацааг сараар тоолоход сүүлийн сарын мөн өдөр уг хугацаа дуусна. Хэрэв энэ сард тохирох өдөр байхгүй бол мөн сарын эцсийн хоногт хугацаа дуусна.

7.7.Хугацааг жилээр тоолоход хугацаа нь дараа оны тухайн сарын тухайн өдөр дуусна. Хэрэв хугацааны төгсгөл ажлын бус өдөр тохиолдвол хугацааны сүүлийн өдрийг түүний дараагийн ажлын эхний өдрөөр тоолно.

7.8.Гомдол, бусад баримт бичгийг хугацаа дуусахын өмнө шууданд өгсөн бол хугацаа хэтэрсэнд тооцохгүй.

8.1.Шүүгч, прокурор, хууль бус шалгах ажиллагааны удирдах болон эрх бүхий албан тушаалтан хууль бус хөрөнгийг шалган шийдвэрлэх ажиллагааны явцад олж мэдсэн хүний эмзэг мэдээлэл, төрийн болон албаны, байгууллагын нууцыг задруулахгүй байх, түүнийг хамгаалах арга хэмжээ авна.

8.2.Шүүгч, прокурор, хууль бус хөрөнгө шалгах ажиллагааны удирдах болон эрх бүхий албан тушаалтан нь хүний эмзэг мэдээлэл, төрийн болон албаны, байгууллагын нууцтай холбоотой ажиллагаанд оролцсон, байлцсан хүнд нууцыг задруулахгүй байх үүргийг сануулж, бичгээр баталгаа гаргуулж авна.

9.1.Хууль бус хөрөнгө шалган шийдвэрлэх ажиллагааны зардалд дараах зардал хамаарна:

9.1.1.шинжээч, орчуулагч, хэлмэрчид төлөх зардал;

9.1.2.эд мөрийн баримтыг хадгалах, шилжүүлэх, хөрөнгийн үнэлгээ хийлгэхэд гарах зардал;

9.1.3.тухайн хууль бус хөрөнгө шалган шийдвэрлэх ажиллагаатай шууд холбогдон гарах бусад зардал;

9.2.Шинжээч, орчуулагч, хэлмэрчид ажлын хөлс олгоно.

9.3.Энэ зүйлийн 9.1 дэх хэсэгт заасан ажиллагааны зардлыг тооцох журмыг Засгийн газар батална.

9.4.Албан үүргийн дагуу оролцсон шинжээч, мэргэжилтэн, хэлмэрч, орчуулагчид энэ зүйлд заасан ажлын хөлс олгохгүй.

9.5.Хөрөнгө нь хууль бус бол холбогдогч албан тушаалтнаас хууль бус хөрөнгө шалган шийдвэрлэх ажиллагааны зардлыг холбогдох зардлын баримтыг үндэслэн гаргуулна.

9.6.Хууль бус хөрөнгө нь хэд хэдэн холбогдогчтой бол энэ зүйлд заасан зардлын хэмжээг хууль бус хөрөнгөөс хүртсэн хувь хэмжээг харгалзан холбогдогч тус бүрээр шүүх хуваарилж тогтооно.

10.1.Оролцогч хууль бус хөрөнгө шалгах ажиллагааны шатанд эрх бүхий албан тушаалтны шийдвэрийн талаар шийдвэрийг хүлээн авснаас хойш ажлын 5 өдрийн дотор прокурорт гомдол гаргах эрхтэй.

10.2.Оролцогч хууль бус хөрөнгө шалгах ажиллагааны шатанд эрх бүхий албан тушаалтны үйл ажиллагааны талаарх гомдлыг хууль бус хөрөнгө шалгах ажиллагааны аль ч үед үйл ажиллагааны талаар мэдсэнээс хойш ажлын 3 өдрийн дотор прокурорт гомдол гаргах эрхтэй.

10.3.Прокурор гомдолд дурдсан үндэслэлийг тал бүрээс нь хянаж, шаардлагатай бол нэмэлт баримт гаргуулж, тайлбар авч болно.

10.4.Прокурор гомдлыг хүлээн авснаас хойш ажлын 7 өдрийн дотор шийдвэрлэж, шийдвэрийг гомдол гаргасан оролцогчид биечлэн танилцуулах, эсхүл харилцаа, холбооны хэрэгсэл ашиглан хүргүүлнэ.

10.5.Оролцогч энэ зүйлийн 10.4 дэх хэсэгт заасан прокурорын шийдвэрийг эс зөвшөөрвөл шийдвэрийг хүлээн авснаас хойш ажлын 5 өдрийн дотор тухайн нэгжийн дээд шатны прокурорт гомдол гаргаж болно.

10.6.Тухайн нэгжийн дээд шатны прокурор энэ зүйлийн 10.5 дахь хэсэгт заасан гомдлыг хүлээн авснаас хойш ажлын 5 өдрийн дотор хянан шийдвэрлэнэ.

10.7.Прокурор шаардлагатай гэж үзвэл гомдлыг шийдвэрлэх хүртэлх хугацаанд эрх бүхий албан тушаалтны шийдвэрийн биелэлтийг түдгэлзүүлж болно.

10.8.Энэ зүйлийн 10.6 дахь хэсэгт заасан прокурорын шийдвэрт гомдол гаргахгүй.

10.9.Эрх бүхий албан тушаалтан, эсхүл прокурорын шийдвэр, үйл ажиллагаатай холбоотой гомдлыг энэ зүйлийн 10.4, 10.6 дахь хэсэгт заасны дагуу хүлээн авч хянасан прокурор дараах шийдвэрийн аль нэгийг гаргана:

10.9.1.шийдвэр, үйл ажиллагааг хүчингүй болгох;

10.9.2.шийдвэр, үйл ажиллагааг өөрчлөх;

10.9.3.шийдвэр, үйл ажиллагааг хэвээр үлдээх.

10.10.Прокурор энэ зүйлийн 10.9.1, 10.9.2-т заасан шийдвэр гаргахдаа гомдол гаргагчийн зөрчигдсөн эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлыг хамгаалах арга хэмжээг даруй авч болно.

10.11.Прокурор, оролцогч хууль бус хөрөнгө шалган шийдвэрлэх ажиллагааны явцад гаргасан шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрвөл түүнийг албажуулж гардуулсан өдрөөс 3 хоногийн дотор гомдол гаргаж болно.

11.1.Оролцогч хууль бус хөрөнгө шалгах тодорхой ажиллагаа явуулах тухай хүсэлтийг хууль бус хөрөнгө шалгах ажиллагааны шатанд эрх бүхий албан тушаалтан, прокурорт гаргах эрхтэй.

11.2.Хүсэлтийг амаар, эсхүл бичгээр, цахимаар гаргаж болох бөгөөд хүсэлтийг амаар гаргасан бол тэмдэглэлд тусгаж, хүлээн авсан албан тушаалтан болон хүсэлт гаргагч гарын үсэг зурна.

11.3.Эрх бүхий албан тушаалтан энэ зүйлийн 11.1 дэх хэсэгт заасан хүсэлтийг хангах үндэслэл тодорхой бол даруй, шалгах шаардлагатай бол түүнийг хүсэлт гаргаснаас хойш ажлын 3 өдрийн дотор дараах шийдвэрийн аль нэгийг гаргана:

11.3.1.хүсэлтийг бүрэн хангах;

11.3.2.хүсэлтийг хэсэгчлэн хангах.

11.4.Энэ зүйлийн 1 дэх хэсгийн хүсэлтэд заасан асуудлаар оролцогч энэ хуулийн 10 дугаар зүйлд заасны дагуу гомдол гаргаж шийдвэрлүүлж байсан нь тухайн хүсэлтийг хүлээн авахаас татгалзах үндэслэл болно.

11.5.Энэ зүйлийн 11.3 дахь хэсэгт заасан шийдвэрт гомдол гаргах, түүнийг энэ хуулийн 10 дугаар зүйлд заасан журмаар шийдвэрлэнэ.

12.1.Энэ хуульд заасны дагуу гаргасан хүсэлт, гомдол, тэдгээрийг хэрхэн шийдвэрлэсэн баримт, тэмдэглэл, холбогдох бүх материалыг хууль бус хөрөнгийн хэрэгт хавсаргана.

ГУРАВДУГААР БҮЛЭГ

ХУУЛЬ БУС ХӨРӨНГӨ ШАЛГАН ШИЙДВЭРЛЭХ АЖИЛЛАГААГ ХЭРЭГЖҮҮЛЭГЧ

13.1.Хууль бус хөрөнгө шалган шийдвэрлэх ажиллагааг иргэний хэргийн шүүх, прокурор, Авлигатай тэмцэх газар, татварын алба, Санхүүгийн мэдээллийн алба зэрэг байгууллага хэрэгжүүлнэ.

13.2.Хуульд өөрөөр заагаагүй бол хууль бус хөрөнгө шалган шийдвэрлэх ажиллагааны зардлыг улсын төсвөөс санхүүжүүлнэ.

14.1.Шүүх хууль бус хөрөнгийг хянан шийдвэрлэхдээ энэ хууль болон Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийг баримтлана.

14.2.Хууль бус хөрөнгө хянан шийдвэрлэх ажиллагааг шүүхийн цахим платформыг ашиглан явуулж болох бөгөөд хэргийн баримт бичиг, материал нь шүүхийн цахим платформын шаардлагад нийцсэн байна.

14.3.Оролцогчтой цахимаар харилцахад төрийн байгууллага, албан тушаалтны албаны цахим шуудан, албан бичиг солилцооны дундын систем, мэдэгдэл хүргэх систем, төрийн үйлчилгээний нэгдсэн систем, мэдэгдэл хүргэх системд иргэний үүсгэсэн, бүртгүүлсэн цахим шуудан, өмгөөлөгчийн Монголын Өмгөөлөгчдийн Холбооны цахим системд бүртгүүлж холбогдсон цахим шуудан болон тухайн этгээдийг таньж, баталгаажуулах боломжтой бусад цахим системийг ашиглана.

14.4.Өмгөөлөгч тайлбар, гомдол, хүсэлт зэрэг баримт бичгийг цахим баримт бичгээр хүргүүлнэ. Техникийн шалтгаанаар ийнхүү хүргүүлэх боломжгүй тохиолдолд цаасан баримт бичгээр ирүүлж болох бөгөөд энэ тохиолдолд техникийн боломжгүй байсан шалтгаанаа нотолж цахим баримт бичгээр нөхөн ирүүлж болно.

14.5.Эрх бүхий албан тушаалтан, прокуророос шүүхэд хүргүүлэх хууль бус хөрөнгийн хэрэг, баримт бичгийг шүүхийн цахим платформын техникийн шаардлагад нийцүүлж цахим баримт бичгийн хэлбэрт хөрвүүлж, албан тушаалтны цахим гарын үсгээр баталгаажуулан хүргүүлж болно. Шүүхийн шатанд цахим баримт бичгээр хүргүүлэх боломжгүй цаасан баримт бичгийг шүүхийн захиргааны ажилтан цахим баримт бичигт хөрвүүлнэ.

15.1.Прокурор Прокурорын тухай хуульд зааснаас гадна дараах чиг үүргийг хэрэгжүүлнэ:

15.1.1.хууль бус хөрөнгө шалгах ажиллагаанд хяналт тавих;

15.1.2.шаардлагатай тохиолдолд хөрөнгө, орлогын мэдүүлэгт Авлигатай тэмцэх газраар хяналт, дүн шинжилгээ хийлгэх;

15.1.3.хууль бус хөрөнгийг хураан авах, нөхөн төлүүлэх нэхэмжлэлийг шүүхэд гаргах.

15.2.Прокурор нь хөрөнгийг хураан авах, нөхөн төлүүлэхээр шүүхэд нэхэмжлэл гаргах бөгөөд Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 25, 26 дугаар зүйлд заасан эрх эдэлж, үүрэг хүлээж оролцоно.

15.3.Прокурор хууль бус хөрөнгө шалгах ажиллагаанд хяналт тавих ба дараах бүрэн эрхийг хэрэгжүүлнэ:

15.3.1.хууль бус хөрөнгө шалгах ажиллагаа хуульд заасны дагуу явагдаж байгаа эсэхийг хянах;

15.3.2.хууль бус хөрөнгийг өөрөө илрүүлсэн, мэдээлэл хүлээн авсан бол Авлигатай тэмцэх газарт шилжүүлэх;

15.3.3.оролцогчийн гаргасан гомдол, хуульд заасан бусад үндэслэлээр хууль бус хөрөнгийн хэргийг хянах;

15.3.4.хуульд заасны дагуу хууль бус хөрөнгө шалгах ажиллагааны хугацааг сунгах;

15.3.5.эрх бүхий албан тушаалтан, хууль бус хөрөнгө шалгах ажиллагааны удирдах албан тушаалтны шийдвэр, ажиллагааны талаархи гомдлыг хянан шийдвэрлэх;

15.3.6.энэ хуульд заасан прокурорын зөвшөөрлөөр явуулах ажиллагааны зөвшөөрөл олгох, хойшлуулшгүй тохиолдолд прокурорын зөвшөөрөлгүй явуулсан ажиллагааг хуульд заасны дагуу явуулсан эсэхийг хянаж, хүчинтэйд тооцох эсэхийг шийдвэрлэх;

15.3.7.хууль бус хөрөнгө шалгах тодорхой ажиллагааг гүйцэтгүүлэхээр даалгавар өгөх;

15.3.8.эрх бүхий албан тушаалтны эрх хязгаарлах арга хэмжээ хэрэгжүүлэхтэй холбоотой гаргасан саналыг шийдвэрлэх;

15.3.9.хууль бус хөрөнгө шалгах ажиллагааны явцад эрх бүхий албан тушаалтан хууль зөрчсөн бол хууль бус хөрөнгийг тухайн эрх бүхий албан тушаалтнаар шалгуулахыг зогсоох талаар дээд шатны албан тушаалтанд шаардлага хүргүүлэх;

15.3.10.хууль бус хөрөнгө шалгах ажиллагаанд шаардлагатай мэдээ, судалгаа, баримт бичгийг гаргуулан авах, газар дээр нь танилцах, иргэн, албан тушаалтнаас тайлбар авах;

15.3.11.хууль бус хөрөнгө нь гэмт хэргийн шинжтэй бол эрүүгийн хэрэг бүртгэлтийн хэрэг нээх, эсхүл эрүүгийн хэрэг үүсгэж яллагдагчаар татаж, харьяаллын дагуу шилжүүлэх;

15.3.12.хууль бус хөрөнгө нь зөрчлийн шинжтэй бол зөрчлийн хэрэг бүртгэлтийн хэрэг нээх, эсхүл зөрчлийн хэрэг үүсгэж харьяаллын дагуу шилжүүлэх;

15.3.13.хууль бус хөрөнгийг хураан авах, нөхөн төлүүлэх нэхэмжлэл гаргах, шүүх хуралдаанд оролцох;

15.3.14.хуульд заасан бусад.

15.4.Хууль бус хөрөнгө шалгах ажиллагааны явцад гаргасан прокурорын шийдвэрийг эрх бүхий албан тушаалтан эс зөвшөөрвөл шийдвэрийг гарснаас хойш ажлын 3 өдрийн дотор тухайн нэгжийн дээд шатны прокурорт гомдол гаргана.

15.5.Энэ зүйлийн 15.4 дэх хэсэгт заасан гомдлыг хүлээн авсан тухайн нэгжийн дээд шатны прокурор ажлын 5 өдрийн дотор хянан, гомдолд дурдсан шийдвэрийг хүчингүй болгох, өөрчлөх, эсхүл гомдлыг хүлээн авахаас татгалзан шийдвэрлэнэ.

15.6.Прокурор энэ зүйлд заасан гомдлыг шийдвэрлэхэд энэ хуулийн 10 дугаар зүйлд заасан журмыг баримтална.

15.7.Оролцогч дараах үндэслэлээр прокурорыг татгалзан гаргах хүсэлтийг тухайн нэгжийн дээд шатны прокурорт гаргаж болно:

15.7.1.тухайн хууль бус хөрөнгө шалган шийдвэрлэх ажиллагаанд оролцогч бол;

15.7.2.тухайн хууль бус хөрөнгө шалгах ажиллагаа явуулж байгаа эрх бүхий албан тушаалтан, удирдах албан тушаалтан, өмгөөлөгч, оролцогчийн гэр бүлийн гишүүн, төрөл, садангийн хүн бол, эсхүл бусад үндэслэлээр холбоо хамааралтай гэж үзвэл.

15.8.Тухайн нэгжийн дээд шатны прокурор энэ зүйлийн 15.7 дахь хэсэгт заасан хүсэлтийг үндэслэлгүй гэж үзвэл хангахаас татгалзах, үндэслэлтэй гэж үзвэл хүсэлтийг хангаж, өөр прокурор томилно.

15.9.Энэ зүйлийн 15.8 дахь хэсэгт заасан прокурорын гаргасан шийдвэрт гомдол гаргахгүй.

16.1.Хууль бус хөрөнгө шалгах ажиллагааг Авлигатай тэмцэх газрын хууль бус хөрөнгө шалгах ажиллагааг удирдах албан тушаалтан болон эрх бүхий албан тушаалтан энэ хуульд заасан журмын дагуу явуулна.

16.2.Хууль бус хөрөнгө шалгах ажиллагааг удирдах албан тушаалтан дараахь бүрэн эрхийг хэрэгжүүлнэ:

16.2.1.хууль бус хөрөнгө шалган ажиллагааг зохион байгуулалт, мэргэжлийн удирдлагаар хангах;

16.2.2.хууль бус хөрөнгийн талаархи гомдол, мэдээллийг харьяаллын дагуу шилжүүлж, хууль бус хөрөнгийн бүртгэл, мэдээллийн нэгдсэн санд бүртгэх;

16.2.3.хууль бус хөрөнгө шалгах ажиллагааг явуулах чиг үүргийг нэг, эсхүл хэд хэдэн эрх бүхий албан тушаалтанд хуваарилан даалгах;

16.2.4.шаардлагатай тохиолдолд хууль бус хөрөнгө шалгах ажиллагаа явуулах эрх бүхий албан тушаалтныг өөрчлөх;

16.2.5.хууль бус хөрөнгө шалгах нэмэлт ажиллагаа явуулах шаардлагатай бол шалгах ажиллагааны хугацааг 30 хүртэл хоногоор сунгах;

16.2.6.хууль бус хөрөнгө шалгах ажиллагааны хэргийг харьяаллын дагуу шилжүүлэхээр прокурорт танилцуулж, шийдвэрлүүлэх;

16.2.7.шаардлагатай бол эрх бүхий албан тушаалтны бүрэн эрхийг хэрэгжүүлэх.

16.3.Оролцогч энэ хуулийн 15 дугаар зүйлийн 15.7 дахь хэсэгт заасан үндэслэлээр хууль бус хөрөнгө шалгах ажиллагааны удирдах албан тушаалтныг татгалзан гаргах хүсэлтийг прокурорт гаргаж болно.

16.4.Прокурор энэ зүйлийн 16.3 дахь хэсэгт заасан хүсэлтийг үндэслэлгүй гэж үзвэл хангахаас татгалзах, үндэслэлтэй гэж үзвэл хүсэлтийг хангаж, өөр албан тушаалтныг томилно.

16.5.Энэ зүйлийн 16.4 дэх хэсэгт заасан прокурорын шийдвэрт гомдол гаргахгүй.

16.6.Хууль бус хөрөнгө шалгах ажиллагааг удирдах албан тушаалтан энэ хуульд заасан бүрэн эрхээ хэрэгжүүлэх явцад гэмт хэргийн шинж илрүүлсэн бол прокурорт даруй мэдэгдэнэ.

16.7.Эрх бүхий албан тушаалтан хуулиар хүлээсэн чиг үүргийн хүрээнд хууль бус хөрөнгө шалгах ажиллагааны явцад дараах бүрэн эрхийг хэрэгжүүлнэ:

16.7.1.хууль бус хөрөнгийг өөрөө илрүүлсэн, эсхүл хууль бус хөрөнгийн талаар гомдол, мэдээлэл ирүүлснийг хүлээн авч шалгах ажиллагаа явуулах;

16.7.2.хууль бус хөрөнгийн талаархи гомдол, мэдээллийг хүлээн авах, бүртгэх;

16.7.3.хуульд заасан үндэслэл, журмын дагуу хууль бус хөрөнгийн талаархи гомдол, мэдээллийг хүлээн авахаас татгалзах, эсхүл хууль бус хөрөнгийн хэрэг нээх;

16.7.4.хууль бус хөрөнгийн талаархи гомдол, мэдээллийг харьяаллын дагуу шилжүүлэх саналыг хууль бус хөрөнгө шалгах ажиллагааг удирдах албан тушаалтанд гаргах;

16.7.5.хууль бус хөрөнгө шалгах ажиллагааг хуульд заасан үндэслэл, журмын дагуу явуулах;

16.7.6.прокурорын шийдвэр, үйл ажиллагааны талаар хуульд заасан журмын дагуу тухайн нэгжийн дээд шатны прокурорт гомдол гаргах;

16.7.7.хууль бус хөрөнгө шалгах ажиллагаанд оролцогчийн гаргасан хүсэлтийг хуульд заасан үндэслэл, журмын дагуу шийдвэрлэх;

16.7.8.хуульд заасан үндэслэл, журмын дагуу эрх хязгаарлах арга хэмжээг авах;

16.7.9.хууль бус хөрөнгийг хянан шийдвэрлэх шүүх хуралдаанд оролцох;

16.7.10.хууль бус хөрөнгө шалгах тодорхой төрлийн ажиллагаа явуулах, прокурорын зөвшөөрөл шаардлагатай ажиллагаанд прокурорт санал гаргаж хүргүүлэх;             

16.7.11.прокурорын зөвшөөрөл авахаар энэ хуульд зааснаас бусад тохиолдолд хууль бус хөрөнгө шалгах ажиллагааг бие даан явуулах;

16.7.12.хууль бус хөрөнгө шалгах ажиллагаанд ач холбогдол бүхий этгээдийг дуудан ирүүлэх;

16.7.13.хөрөнгийн үнэлгээ хийлгэхээр хөрөнгийн үнэлгээчин томилох;

16.7.14.шинжилгээ хийлгэхээр шинжээч томилох;

16.7.15.хууль бус хөрөнгө шалгах ажиллагааны хэргийг хаасан прокурорын шийдвэрийг эс зөвшөөрвөл 5 хоногийн дотор дээд шатны прокурорт бичгээр санал гаргах;

16.7.16.прокурорын зөвшөөрлөөр хууль бус хөрөнгө шалгах нууц ажиллагааг явуулахаар эрх бүхий байгууллагад даалгавар бичиж, гүйцэтгүүлэх;

16.7.17.өөр нутаг дэвсгэрт шалгах ажиллагаа явуулах шаардлага гарвал энэ тухай даалгаврыг бичгээр хүргүүлэх ба түүнийг хүлээн авсан эрх бүхий байгууллага даалгаврыг заасан хугацаанд биелүүлж, хариуг цугларсан нотлох баримтын хамтаар ирүүлэх;

16.7.18.өмчийн хэлбэр үл харгалзан бүх аж ахуйн нэгж, байгууллага, иргэнээс мэдээлэл, лавлагаа, баримт бичиг, тодорхойлолт гаргуулан авах;

16.7.19.хаалттай, хязгаарлалттай мэдээллийг мэдээлэл хариуцагчаас гаргуулан авах;

16.7.20.гааль, татварын мэдээллийн санд нэвтрэх, мэдээлэл цуглуулах;

16.7.21.хуульд заасан бусад.

16.8.Оролцогч энэ хуулийн 15 дугаар зүйлийн 15.7 дахь хэсэгт үндэслэлээр эрх бүхий албан тушаалтныг татгалзан гаргах хүсэлтийг хууль бус хөрөнгө шалгах ажиллагааг удирдах албан тушаалтанд гаргаж болно.

16.9.Хууль бус хөрөнгө шалгах ажиллагааг удирдах албан тушаалтан энэ зүйлийн 16.8 дахь хэсэгт заасан хүсэлтийг үндэслэлгүй гэж үзвэл хангахаас татгалзах, үндэслэлтэй гэж үзвэл хүсэлтийг хангаж, хууль бус хөрөнгийн хэргийг шалгуулахаар өөр эрх бүхий албан тушаалтанд шилжүүлнэ.

16.10.Энэ зүйлийн 16.9 дэх хэсэгт заасан хууль бус хөрөнгө шалгах ажиллагааг удирдах албан тушаалтны шийдвэрт гомдол гаргахгүй.

16.11.Эрх бүхий албан тушаалтан хууль бус хөрөнгийн талаарх мэдээлэл, баримт бичгийг прокурор, шүүхэд тайлбарлах үүрэг хүлээнэ.

16.12.Эрх бүхий албан тушаалтан энэ хуульд заасан бүрэн эрхээ хэрэгжүүлэх явцад гэмт хэрэг, зөрчлийн шинжийг илрүүлсэн бол прокурорт даруй мэдэгдэнэ.

16.13.Эрх бүхий албан тушаалтан хууль бус хөрөнгө шалгах ажиллагааны явцад энэ хуульд заасан үндэслэл, журмын дагуу албадлага хэрэглэж болно.

17.1.Татварын алба нь хууль бус хөрөнгө шалгах ажиллагаанд Авлигатай тэмцэх газрын эрх бүхий албан тушаалтан, прокурор, шүүхийн даалгавраар, эсхүл шаардлагатай тохиолдолд дараах байдлаар мэргэжлийн дэмжлэг, туслалцаа үзүүлж мэдээлэл, баримтаар хангана:

17.1.1.холбогдогчийн мэдүүлсэн орлого, зарлага, татварын хэмжээг түүний хөрөнгөтэй харьцуулан дүн шинжилгээ хийж хүргүүлэх;

17.1.2.татварын мэдээллийн нэгдсэн санг эрх бүхий албан тушаалтанд ашиглуулах, мэдээлэл солилцох замаар хууль ёсны орлогоосоо давсан зардал, хэрэглээ, сэжигтэй хөрөнгийн шилжилт хөдөлгөөнийг тогтооход дэмжлэг үзүүлэх;

17.1.3.хууль бус хөрөнгөө хууль ёсны мэт харагдуулахын тулд ашигладаг далд бизнес, данс, компаниудын талаарх сэжигтэй мэдээллийг прокурорт мэдэгдэж, холбогдох баримт, мэдээллийн хамт хүргүүлэх;

17.1.4.хөрөнгөө бусдын нэр дээр бүртгүүлж нуусан тохиолдолд хөрөнгийн хөдөлгөөнийг шинжилж, эцсийн өмчлөгч, эзэмшигчийг тодорхойлоход мэргэжлийн туслалцаа үзүүлэх.

18.1.Санхүүгийн мэдээллийн алба нь хууль бус хөрөнгө шалгах ажиллагаанд Авлигатай тэмцэх газрын эрх бүхий албан тушаалтан, прокурор, шүүхийн даалгавраар, эсхүл шаардлагатай тохиолдолд дараах байдлаар мэргэжлийн дэмжлэг, туслалцаа үзүүлж мэдээлэл, баримтаар хангана:

18.1.1.сэжигтэй санхүүгийн гүйлгээний мэдээллийг боловсруулах;

18.1.2.сэжигтэй гүйлгээнд шүүлт, дүн шинжилгээ хийж хууль бус хөрөнгийн хөдөлгөөний талаарх мэдээллийг хүргүүлэх;

18.1.3.санхүүгийн мэдээлэл дээр үндэслэн хууль бус хөрөнгийн хөдөлгөөний шинжтэй схемийг гарган хүргүүлэх;

18.1.4.олон улсын сүлжээг ашиглан оффшор бүс болон гадаад улс орнууд руу гарсан, нуун дарагдуулсан хууль бус хөрөнгө, банкны дансны мэдээллийг олж авах ажиллагааг нэн даруй зохион байгуулах, ирүүлсэн мэдээллийг Авлигатай тэмцэх газар, эсхүл прокурорт хүргүүлэх;

18.1.5.хууль бус хөрөнгийг шилжүүлэх, эсхүл нуун дарагдуулах эрсдэл үүссэн тохиолдолд тодорхой хугацаанд сэжигтэй гүйлгээг түр зогсоож, энэ талаар Авлигатай тэмцэх газар, эсхүл прокурорт мэдэгдэх;

18.1.6.хуульд заасан бусад.

ДӨРӨВДҮГЭЭР БҮЛЭГ

ХУУЛЬ БУС ХӨРӨНГӨ ШАЛГАН ШИЙДВЭРЛЭХ АЖИЛЛАГААНЫ ОРОЛЦОГЧ

19.1.Хууль бус хөрөнгөтэй холбогдож байгаа албан тушаалтан, хамаарал бүхий этгээдийг холбогдогч гэнэ.

19.2.Холбогдогч дараах эрхтэй:

19.2.1.ямар хууль бус хөрөнгөд холбогдон шалгагдаж байгааг мэдэх;

19.2.2.өөрийгөө өмгөөлөх, хууль зүйн туслалцаа авах;

19.2.3.эх хэлээрээ, эсхүл сайн мэдэх хэлээрээ мэдүүлэг өгөх, орчуулагч, хэлмэрч авах;

19.2.4.шалгаж байгаа хөрөнгөтэй холбогдуулан тайлбар гаргах;

19.2.5.хөрөнгө шалгах тодорхой ажиллагаа явуулах хүсэлт гаргах;

19.2.6.эрх бүхий албан тушаалтан, удирдах албан тушаалтан, прокурорын үйл ажиллагаа, шийдвэр, шүүхийн шийдвэрт гомдол гаргах;

19.2.7.өөрийн, эсхүл хууль ёсны төлөөлөгч, өмгөөлөгчийн хүсэлтийн дагуу хийгдэж байгаа хууль бус хөрөнгө шалгах ажиллагаанд биечлэн оролцох, уг ажиллагааны тэмдэглэлтэй танилцах, түүнд засвар оруулах хүсэлт гаргах;

19.2.8.хууль бус хөрөнгө шалган шийдвэрлэх ажиллагааны явцад баримт сэлт, нотлох баримт гаргаж өгөх, эсхүл зааж өгөх, нотлох баримт шалгуулах тухай хүсэлт гаргах, нотлох баримт гаргаж өгөх;

19.2.9.хууль бус хөрөнгө шалган шийдвэрлэх ажиллагааны явцад шинжээч, үнэлгээчин, мэргэжилтэн томилсон тогтоол, шинжээч, үнэлгээчин, мэргэжилтний дүгнэлттэй, хууль бус хөрөнгө шалгах ажиллагаадууссаны дараа хэргийн материалтай танилцах;

19.2.10.мэдүүлэг өгөхөөс татгалзах;

19.2.11.хууль бус хөрөнгө шалган шийдвэрлэх ажиллагааны явцад тухайн хөрөнгийг хууль ёсоор олж авсан талаар тайлбар гаргах, нотлох баримтыг цуглуулах, гаргаж өгөх;

19.2.12.хуульд заасан бусад.

19.3.Холбогдогч дараах үүрэгтэй:

19.3.1.шүүх, прокурор, эрх бүхий албан тушаалтны мэдэгдэх хуудсаар дуудсан цагт хүрэлцэн ирэх;

19.3.2.шүүх, прокурор, эрх бүхий албан тушаалтны шийдвэр, хууль ёсны шаардлагыг биелүүлэх;

19.3.3.хууль бус хөрөнгө шалган шийдвэрлэх ажиллагаанд саад учруулахгүй байх;

19.3.4.оролцогчид нөлөөлөхгүй байх;

19.3.5.шүүх хуралдааны дэгийг сахих;

19.3.6.хуульд заасан бусад.

19.4.Холбогдогчийн энэ хуульд заасан үүргээ биелүүлээгүй нь түүнд эрх хязгаарлах арга хэмжээ хэрэглэх, хариуцлага хүлээлгэх үндэслэл болно.

19.5.Холбогдогчийг шүүхийн шатанд зохигч буюу хариуцагч гэх бөгөөд шүүхийн шатанд Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуульд заасан эрх эдэлж, үүрэг хүлээж оролцоно.

20.1.Холбогдогчийн хүсэлтээр хууль бус хөрөнгө шалган шийдвэрлэх ажиллагаанд өмгөөлөгч оролцож болно.

20.2.Холбогдогч хууль бус хөрөнгө шалган шийдвэрлэх ажиллагааны аль ч үед өмгөөлөгч авч болно.

20.3.Хууль бус хөрөнгө шалган шийдвэрлэх ажиллагаанд өмгөөлөгчийн оролцоо нь хууль зүйн туслалцаа авч байгаа талын хүсэлтээр тодорхойлогдоно.

20.4.Өмгөөлөгч дараах эрхтэй:

20.4.1.үйлчлүүлэгчтэйгээ ганцаарчлан уулзах, түүнээс тайлбар, мэдүүлэг авахад байлцах, асуулт тавих, тэмдэглэлд тусгуулах;

20.4.2.хууль бус хөрөнгө шалган шийдвэрлэх ажиллагааны явцад гэрч, үнэлгээчин, мэргэжилтэн, шинжээчээс мэдүүлэг авахуулахаар хүсэлт гаргах;

20.4.3.хууль бус хөрөнгө шалган шийдвэрлэх ажиллагааны явцад үнэлгээчин, мэргэжилтэн, шинжээчийн дүгнэлттэй танилцах, өөрийн зардлаар хуулбарлаж, хувилж авах, нэмэлт ба дахин шинжилгээ, дүгнэлт, үнэлгээ хийлгэх хүсэлт гаргах;

20.4.4.хууль зүйн туслалцаа үзүүлэхэд шаардлагатай эд зүйл, баримт бичиг, мэдээлэл, бусад баримтыг эрх бүхий албан тушаалтан, прокурор, шүүхэд гаргаж өгөх, түүнийг хууль бус хөрөнгийн хэрэгт бэхжүүлж тусгуулах, хууль бус хөрөнгө шалгах тодорхой ажиллагаа явуулах хүсэлт гаргах, энэ хуульд заасан журмын дагуу оролцох;

20.4.5.үйлчлүүлэгчийн болон өөрийн хүсэлтээр хийгдэж байгаа хууль бус хөрөнгө шалгах ажиллагаанд байлцаж, асуулт тавих, хүсэлт гаргах;

20.4.6.өөрийн оролцсон хууль бус хөрөнгө шалгах ажиллагаа, шүүх хуралдааны тэмдэглэлтэй танилцаж, засвар оруулах тухай хүсэлт гаргах;

20.4.7.хөрөнгө шалгах ажиллагааны явцад өөрөө зөвшөөрсөн бол хүн, хуулийн этгээдээс хэрэгт ач холбогдол бүхий тайлбар, баримт бичиг, лавлагаа, тодорхойлолт гаргуулж авах;

20.4.8.эрх бүхий албан тушаалтан, прокурор, орчуулагч, хэлмэрч, шинжээч, шүүгч, шүүх хуралдааны нарийн бичгийн даргыг татгалзан гаргах хүсэлт гаргах;

20.4.9.хууль бус хөрөнгө шалгах ажиллагааг хаасан, эсхүл хөрөнгө хураах, нөхөн төлүүлэх саналтай прокурорт шилжүүлсэн хэргийн материалтай танилцаж, төрийн болон албаны нууц, байгууллагын нууц, хүний эмзэг мэдээлэлд хамаарахаас бусад нотлох баримтыг өөрийн зардлаар хуулбарлаж, хувилж авах;

20.4.10.эрх бүхий албан тушаалтан, прокурор, шүүхийн ажиллагаа, шийдвэрт гомдол гаргах;

20.4.11.анхан, давж заалдах, хяналтын шатны шүүх хуралдаанд оролцох;

20.4.12.хууль бус хөрөнгө шалган шийдвэрлэх ажиллагааны явцад шүүх, прокурор, мөрдөгчийн хууль зөрчиж оролцогчид учруулсан хохирлыг нөхөн төлүүлэх, гэм буруутай этгээдэд хариуцлага хүлээлгэх санал гаргах;

20.4.13.хуульд заасан бусад эрх.

20.5.Өмгөөлөгч нь шүүх, прокурор, эрх бүхий албан тушаалтны товлосон хугацаанд хүрэлцэн ирж хууль бус хөрөнгө шалган шийдвэрлэх ажиллагаанд оролцоно. Хүндэтгэн үзэх шалтгаанаар оролцох боломжгүй бол энэ тухай урьдчилж мэдэгдэнэ.

20.6.Өмгөөлөгчөөр оролцох болсноо үйлчлүүлэгчийн бичгээр үйлдсэн хүсэлт, гэрээгээр баталгаажуулж, шүүх, прокурор, эрх бүхий албан тушаалтанд бичгээр мэдэгдэнэ.

20.7.Өмгөөлөгч хүндэтгэн үзэх шалтгаангүйгээр гэрээгээр хүлээсэн өмгөөлөх, хууль зүйн туслалцаа үзүүлэх үүргээсээ татгалзаж болохгүй.

21.1.Монгол хэл мэдэхгүй, эсхүл хараа, сонсгол, хэл ярианы бэрхшээлийн улмаас өөрийн хууль ёсны ашиг сонирхлоо илэрхийлэх чадвар хязгаарлагдмал бол өөрийн эх хэл, эсхүл сайн мэдэх хэл, бичиг, дохио зангаа, тусгай тэмдэгт ашиглан тохиолдолд шүүх, прокурор, эрх бүхий албан тушаалтан нь орчуулга хийх, хэлмэрчлэх мэдлэг, чадвартай хүнийг орчуулагч, хэлмэрчээр томилно.

21.2.Орчуулагч, хэлмэрч дараах эрхтэй:

21.2.1.өөрийн оролцсон ажиллагаа, шүүх хуралдааны тэмдэглэлтэй танилцаж, засвар оруулах хүсэлт гаргах;

21.2.2.орчуулах, хэлмэрчлэх мэдлэг, чадвар хүрэхгүй бол оролцохоос татгалзах;

21.2.3.гүйцэтгэсэн ажлын хөлс, зардлыг авах.

21.3.Орчуулагч, хэлмэрч дараах үүрэгтэй:

21.3.1.шүүх, прокурор, эрх бүхий албан тушаалтны дуудсан цагт хүрэлцэн ирж орчуулах, хэлмэрчлэх;

21.3.2.үнэн зөв орчуулж, хэлмэрчлэх;

21.3.3.баримт бичиг, эсхүл түүний оролцоотой явагдсан хууль бус хөрөнгө шалган шийдвэрлэх ажиллагаа, шүүх хуралдааны тэмдэглэлд үнэн зөв орчуулж, хэлмэрчилснийг баталж гарын үсэг зурах;

21.3.4.хэлмэрчлэх, орчуулах явцад мэдсэн төрийн болон албаны нууц, байгууллагын нууц, хүний эмзэг мэдээлэл, хууль бус хөрөнгийн хэргийн талаарх баримт, мэдээллийг задруулахгүй байх;

21.3.5.хууль бус хөрөнгө шалган шийдвэрлэх ажиллагаанд саад учруулахгүй байх тус ажиллагааны журам, шүүх хуралдааны дэгийг сахих.

21.4.Орчуулагч, хэлмэрч хүндэтгэн үзэх шалтгаангүйгээр үүргээ биелүүлээгүй, эсхүл санаатай зөрчсөн бол хуульд заасан хариуцлага хүлээнэ.

21.5.Энэ зүйлд заасан журам нь сонсгол, хэл, ярианы бэрхшээлтэй хүний дохио, зангаа, тусгай тэмдэгтийг хэлмэрчлэхэд нэгэн адил хамаарна.

22.1.Хууль бус хөрөнгө шалган шийдвэрлэх ажиллагаанд ач холбогдол бүхий нөхцөл байдлын талаар мэдээлэл өгч байгаа хүнийг гэрч гэнэ.

22.2.Гэрч шүүх, прокурор, эрх бүхий албан тушаалтны дуудсанаар хүрэлцэн ирж, хэргийн талаар өөрийн мэдэх зүйлийг үнэн зөв мэдүүлэх үүрэгтэй.

22.3.Гэрч дуудсан цагт хүндэтгэн үзэх шалтгаангүйгээр ирээгүй бол түүнийг шүүхийн шийдвэрээр албадан ирүүлнэ.

22.4.Гэрч хууль бус хөрөнгө шалгах ажиллагаанд саад учруулсан, эсхүл худал мэдүүлэг өгсөн бол түүнд Зөрчлийн тухай хууль, эсхүл Эрүүгийн хуульд заасан хариуцлага хүлээлгэнэ.

22.5.Аюулгүй байдлаа хангуулах талаарх хүсэлтийг шүүх, прокурор, эрх бүхий албан тушаалтанд гаргана.

22.6.Гэрч өөрийн болон гэр бүлийн гишүүд, эцэг эх, үр хүүхдийнхээ эсрэг мэдүүлэг өгөхгүй байх эрхтэй.

22.7.Мэдүүлэг авахаас өмнө энэ хуульд заасан гэрчийн эрх, үүргийг тайлбарлаж өгнө.

23.1.Эрх бүхий албан тушаалтан хууль бус хөрөнгө шалгах ажиллагааны явц, үр дүнг баталгаажуулахаар тухайн ажиллагаанд хөндлөнгийн гэрчийг оролцуулж болно.

23.2.Хөндлөнгийн гэрч тухайн хууль бус хөрөнгийн хэрэгт хувийн сонирхолгүй хүн байна.

23.3.Хөндлөнгийн гэрч өөрийн оролцсон хууль бус хөрөнгө шалгах ажиллагааны талаар гомдол гаргах, ажиллагааны тэмдэглэлтэй танилцах, түүнд засвар оруулах тухай хүсэлт гаргаж болно.

23.4.Хөндлөнгийн гэрч хууль бус хөрөнгө шалгах ажиллагааны журмыг сахиж, нууцыг задруулахгүй байх үүрэгтэй.

23.5.Энэ хуульд хөндлөнгийн гэрч оролцуулахаар заасан ажиллагаанд хөндлөнгийн гэрч оролцох боломжгүй бол дуу-дүрсний бичлэгээр тухайн ажиллагааны явц, үр дүнг бэхжүүлнэ.

24.1.Шүүх, прокурор, эрх бүхий албан тушаалтны шинжилгээ хийлгэх хүсэлтийн дагуу Шүүх шинжилгээний тухай хуулийн 4.1.6, 8.2-т заасан этгээдийг шинжээчээр томилно.

24.2.Шинжээч нь Шүүх шинжилгээний тухай хуулийн 49.1-д заасан эрхээс гадна дараах эрхийг эдэлнэ:

24.2.1.шүүх, прокурор, эрх бүхий албан тушаалтны зөвшөөрснөөр хууль бус хөрөнгө шалган шийдвэрлэх ажиллагаанд оролцох, шинжилгээ хийхтэй холбоотой асуудлаар оролцогчид асуулт тавих, хууль бус хөрөнгө шалгах ажиллагааны тэмдэглэлд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах санал гаргах;

24.2.2.дүгнэлт гаргахад хэрэгцээтэй нэмэлт баримт ирүүлэх талаар шүүх, прокурор, эрх бүхий албан тушаалтанд хандаж хүсэлт гаргах;

24.2.3.хэргийн материалаас шинжилгээ хийх зүйлд холбогдох хэсэгтэй нь танилцах;

24.2.4.өөрийн болон бусдын аюулгүй байдлыг хангуулах талаарх хүсэлтийг шүүх, прокурор, эрх бүхий албан тушаалтанд гаргах;

24.2.5.шинжээчид тавьсан асуулт нь түүний тусгай мэдлэгийн хүрээнээс хэтэрсэн, эсхүл тусгай мэдлэгт хамаарахгүй, эсхүл шинжилгээ хийх баримт сэлтэд холбогдох хүн, байгууллагатай ашиг сонирхлын зөрчил үүсэхээр бол шинжилгээ хийж, дүгнэлт гаргахаас татгалзах;

24.2.6.шинжилгээний байгууллагаас гадуур шинжээчээр томилогдсон тохиолдолд шинжилгээний зардал, ажлын хөлсийг гаргуулан авах.

24.3.Шинжээч нь Шүүх шинжилгээний тухай хуулийн 49.2-т зааснаас гадна дараах үүргийг хүлээнэ:

24.3.1.шүүх, прокурор, эрх бүхий албан тушаалтны тавьсан асуултын дагуу тусгай мэдлэг, мэргэжлийн хүрээнд шинжилгээг тал бүрээс нь бүрэн бодитой хийж, тогтоосон хугацаанд шинжлэх ухааны үндэслэл бүхий дүгнэлтийг бичгээр гаргах;

24.3.2.гаргасан дүгнэлттэй холбоотой асуудлаар мэдүүлэг өгөх;

24.3.3.хараат бусаар, үнэн зөв дүгнэлт гаргах;

24.3.4.хууль бус хөрөнгө шалган шийдвэрлэх ажиллагааны нууцлалыг задруулахгүй байх.

24.4.Шинжээч тавьсан асуултын заримыг санаатайгаар хариулахгүй орхисон, эсхүл тогтоосон хугацааг хүндэтгэн үзэх шалтгаангүйгээр хэтрүүлсэн, эсхүл худал дүгнэлт гаргасан бол хуульд заасан хариуцлага хүлээнэ.

24.5.Шинжээчийн үүргийг багаар гүйцэтгэж болно.

24.6.Дүгнэлт гаргасан шинжээч нь мэдүүлэг авахаар шүүх, прокурор, эрх бүхий албан тушаалтны дуудсан цагт хүндэтгэн үзэх шалтгаангүйгээр ирээгүй бол түүнийг хуульд заасны шүүхийн шийдвэрээр албадан ирүүлнэ.

25.1.Хууль бус хөрөнгө шалган шийдвэрлэх ажиллагааны явцад дэмжлэг үзүүлэх, зөвлөгөө авах зорилгоор тусгай мэдлэг, эсхүл туршлага бүхий тухайн хэрэгт хувийн сонирхолгүй хүнийг шүүх, прокурор, эрх бүхий албан тушаалтны шийдвэрээр мэргэжилтнээр оролцуулж болно.

25.2.Мэргэжилтэн дараах эрхтэй:

25.2.1.өөрийн оролцож байгаа ажиллагаатай холбогдуулан асуулт тавих;

25.2.2.техник хэрэгсэл, төхөөрөмж ашиглах;

25.2.3.өөрийн оролцсон ажиллагаа, шүүх хуралдааны тэмдэглэлтэй танилцах, засвар оруулах хүсэлт гаргах;

25.2.4.гүйцэтгэсэн ажлын хөлс, зардлыг авах /албан үүргийнхээ хувиар оролцсон бол энэ заалт хамаарахгүй/;

25.2.5.өөрийн болон бусдын аюулгүй байдлыг хангуулах хүсэлтийг шүүх, прокурор, эрх бүхий албан тушаалтанд гаргах.

25.3.Мэргэжилтэн дараах үүрэгтэй:

25.3.1.шүүх, прокурор, эрх бүхий албан тушаалтны дуудсанаар хүрэлцэн ирж, өөрийн оролцсон ажиллагаатай холбогдуулан мэдүүлэг өгөх;

25.3.2.өөрийн оролцсон асуудлаар оролцогчийн асуултад хариулах, тайлбарлах;

25.3.3.өөрийн оролцсон ажиллагааны нууцлалыг задруулахгүй байх.

26.1.Хөрөнгийн үнэлгээг Хөрөнгийн үнэлгээний тухай хуульд заасан үндэслэл, журмын дагуу үнэлгээчин тогтооно.

27.1.Хууль бус хөрөнгөтэй холбоотой хэлцэл хийсний улмаас эд хөрөнгийн хохирол учирсан гуравдагч этгээдийг иргэний нэхэмжлэгч гэнэ.

27.2.Иргэний нэхэмжлэгч нь холбогдогчоос өөрт учирсан хохирлыг гаргуулахаар иргэний нэхэмжлэл гаргах эрхтэй бөгөөд тус нэхэмжлэлийг шүүх уг хэргийн хамт хянан шийдвэрлэнэ.

27.3.Эрх бүхий албан тушаалтан, прокурор, шүүгч захирамж гаргаж иргэний нэхэмжлэгчээр тогтооно.

27.4.Хууль бус хөрөнгө шалган шийдвэрлэх ажиллагааны явцад гаргасан иргэний нэхэмжлэл нь улсын тэмдэгтийн хураамжаас чөлөөлөгдөнө.

27.5.Иргэний нэхэмжлэгчид Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 8.2 дугаар зүйлийн 1.1, 1.2, 1.4, 1.5, 1.6, 1.8, 1.10, 1.11-д заасан эрх, Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 25, 26, 27 дугаар заасан эрх, үүрэг нэгэн адил хамаарна.

27.6.Иргэний нэхэмжлэгчийн гаргасан нэхэмжлэлийг тухайн хууль бус хөрөнгө шалган шийдвэрлэх ажиллагаа дуусаагүй байхад иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журмаар шийдвэрлэхгүй.

27.7.Иргэний нэхэмжлэгч нь шүүхийн шийдвэрийн зөвхөн иргэний нэхэмжлэлтэй холбогдох хэсэгт давж заалдах болон хяналтын журмаар гомдол гаргаж болно.

27.8.Энэ хуулийн 27.2-т заасан үндэслэл байхгүй бол иргэний нэхэмжлэл гаргасан хүн, хуулийн этгээдийн нэхэмжлэлийг хүлээн авах, иргэний нэхэмжлэгчээр тогтоохоос үндэслэл бүхий шийдвэр гарган татгалзаж болох ба энэхүү шийдвэрт гомдол гаргах журмыг иргэний нэхэмжлэл гаргагчид тайлбарлана.

27.9.Хууль бус хөрөнгө шалган шийдвэрлэх ажиллагааны явцад иргэний нэхэмжлэгчээр тогтоохоос татгалзсан нь шүүхээр хэргийг хянан шийдвэрлэх шатанд тухайн асуудлаар дахин нэхэмжлэл гаргах эрхийг хязгаарлах үндэслэл болохгүй.

27.10.Иргэний нэхэмжлэгч гаргасан нэхэмжлэлээсээ татгалзах эрхтэй. Нэхэмжлэлээс татгалзах тухай хүсэлтийг эрх бүхий албан тушаалтан, прокурор, шүүх хөрөнгө хураан авах ажиллагааны аль ч үед хүлээн авна.

27.11.Нэхэмжлэлээс татгалзах тухай хүсэлтийг хууль бус хөрөнгө шалган шийдвэрлэх ажиллагааны болон шүүх хуралдааны тэмдэглэлд тусгах ба хэрэв бичгээр гаргасан бол хэрэгт хавсаргана.

ТАВДУГААР БҮЛЭГ

ХУУЛЬ БУС ХӨРӨНГӨ ШАЛГАХ ТОДОРХОЙ АЖИЛЛАГАА ЯВУУЛАХ ЖУРАМ

28.1.Эрх бүхий албан тушаалтан энэ хуульд заасны дагуу хууль бус хөрөнгө шалгах тодорхой ажиллагаа явуулж, нотлох баримт цуглуулж, бэхжүүлнэ.

28.2.Хууль бус хөрөнгө шалгах ажиллагаа нь хууль бус хөрөнгө байгаа газар, хүн, хуулийн этгээдийн эзэмшил газар, барилга байгууламж, тээврийн хэрэгсэл, хүний бие, эд зүйлд үзлэг, нэгжлэг хийх, баримт бичиг, мэдээлэл гаргуулан авах, эд зүйл, баримт бичгийг түр хураан авах, эд хөрөнгийг битүүмжлэх, хөрөнгийн шилжилт хөдөлгөөнийг хязгаарлах, тайлбар, мэдүүлэг авах, шинжилгээ хийлгэх ажиллагаанаас бүрдэнэ.

28.3.Эрх бүхий албан тушаалтан энэ хуульд прокурорын зөвшөөрлөөр явуулахаар зааснаас бусад ажиллагааг явуулах шийдвэрийг бие даан гаргаж явуулна.

28.4.Эрх бүхий албан тушаалтан энэ хуульд прокурорын зөвшөөрлөөр явуулахаар заасан ажиллагааг прокурорын зөвшөөрлийн үндсэн дээр явуулна.

28.5.Хууль бус хөрөнгө шалгах ажиллагааны явцад өмнө нь шалгагдаж шийдвэрлэгдээгүй зөрчил, гэмт хэргийн шинжийг илрүүлсэн бол эрх бүхий албан тушаалтан прокурорт даруй мэдэгдэж, холбогдох баримтыг хүргүүлнэ.

29.1.Эрх бүхий албан тушаалтан энэ хуульд заасан прокурорын зөвшөөрлөөр явуулах ажиллагааны саналыг тухайн ажиллагааг явуулахаас 24 цагийн өмнө прокурорт хүргүүлнэ.

29.2.Прокурор энэ зүйлийн 29.1 дэх хэсэгт заасан саналыг хүлээн авсан даруй зөвшөөрөл олгох эсэх тухай шийдвэр гаргана.

29.3.Хойшлуулшгүй тохиолдолд энэ зүйлийн 29.1 дэх хэсэгт заасан ажиллагааг прокурорын зөвшөөрөлгүй явуулсан бол ажиллагаа дууссанаас хойш даруй зөвшөөрөлгүй явуулах болсон үндэслэлийн тайлбарыг бичгээр гаргаж, нотлох баримтын хамт прокурорт хүргүүлнэ.

29.4.Прокурор энэ зүйлийн 29.3 дахь хэсэгт заасан тайлбар, нотлох баримтыг хүлээн авснаас хойш 24 цагийн дотор хууль бус хөрөнгө шалгах тодорхой ажиллагааг хүчинтэйд тооцох эсэхийг шийдвэрлэнэ.

29.5.Прокурор хууль бус хөрөнгө шалгах ажиллагааг даруй явуулахгүй бол нотлох баримт гэмтэх, устах, зөөвөрлөх, нуун далдлах бодит эрсдэл байсан эсэхийг хянан шийдвэрлэхийн тулд тухайн ажиллагаанд оролцсон хүнийг дуудаж мэдүүлэг авч, шаардлагатай нэмэлт материалыг эрх бүхий албан тушаалтнаас гаргуулан авч болно.

29.6.Прокурор эрх бүхий албан тушаалтнаас ирүүлсэн тайлбар, нотлох баримттай танилцсаны дараа дараах шийдвэрийн аль нэгийг гаргана:

29.6.1.хууль бус хөрөнгө шалгах тодорхой ажиллагааг хүчинтэйд тооцох;

29.6.2.хууль бус хөрөнгө шалгах тодорхой ажиллагаа, нотлох баримтыг хүчингүй болгох.

29.7.Энэ зүйлийн 29.8.2-т заасан прокурорын шийдвэрт хураан авсан эд зүйл, баримт бичиг, битүүмжилсэн эд хөрөнгийг эзэмшигчид нь эргүүлэн олгохыг даалгана.

29.8.Энэ хуулийн 30, 31, 34, 35, 36, 45 дахь хэсэгт заасан тодорхой ажиллагаа явуулахад хойшлуулшгүйгээс бусад тохиолдолд эрх бүхий албан тушаалтан прокурорын зөвшөөрөл авах бөгөөд тус ажиллагааны тухай эрх бүхий албан тушаалтны саналд дараах зүйлийг тусгана:

29.8.1.санал гаргасан эрх бүхий албан тушаалтны нэр;

29.8.2.ажиллагааны төрөл;

29.8.3.ажиллагаа явуулах зорилго, үндэслэл;

29.8.4.ажиллагаанд хамрагдах хүн, хуулийн этгээд, байгууллага, объект;

29.8.5.ажиллагаа явуулах газар, нэвтрэх, дамжин орох орон байрны хаяг, эзэмшил газрын байршил;

29.8.6.ажиллагаа явуулах хугацаа;

29.8.7.ажиллагааг шөнийн цагаар явуулах бол энэ тухай үндэслэл бүхий тайлбар.

29.9.Прокурор энэ хуулийн 29.8-д заасан саналыг хүлээн авсан даруй ажиллагаа явуулах зөвшөөрөл олгох эсэх тухай шийдвэр гаргаж, эрх бүхий албан тушаалтны саналтай танилцан тогтоол үйлдэн гарын үсэг зурж баталгаажуулна.

30.1.Эрх бүхий албан тушаалтан хууль бус хөрөнгийг шалган шийдвэрлэхэд ач холбогдол бүхий нөхцөл байдал, нотлох баримтыг тогтоох зорилгоор хүний бие, орон байр, байгууллага, хөрөнгө, техник хэрэгсэл, тоног төхөөрөмж, программ хангамж, мэдээлэл, мэдээллийн сан, тээврийн хэрэгсэл, эд зүйл, баримт бичиг, ачаа тээш, бусад шаардлагатай эд зүйлд үзлэг хийнэ.

30.2.Хүний биед хийх үзлэгийг энэ хуульд заасны дагуу тухайн хүнтэй адил хүйсийн эрх бүхий албан тушаалтан хийнэ. Арван найман насанд хүрээгүй хүний биед үзлэг хийх ажиллагаанд хүүхдийн хууль ёсны төлөөлөгчийг байлцуулна.

30.3.Үзлэг хийхдээ тухайн хүнд байгаа зүйлийг нь гаргуулах, эсхүл гадна талаас нь харах, гараар тэмтрэх, тусгай багаж ашиглах аргаар хийж болно.

30.4.Хүний биед үзлэг хийхэд өмссөн хувцас, биедээ авч яваа эд зүйлийг хамтад нь үзэх ба.

30.5.Үзлэг хийхэд хугацаа шаардагдах, эсхүл бусад үндэслэл байвал эрх бүхий байгууллага дээр хийж болно.

30.6.Үзлэг хийхэд эзэмшигч, хариуцагчийг байлцуулна. Эзэмшигч, хариуцагчийг оролцуулах боломжгүй тохиолдолд хөндлөнгийн гэрчийг байлцуулах, эсхүл гэрэл зураг, дуу-дүрсний бичлэгээр бэхжүүлж болно.

30.7.Үзлэг хийх үед хуулиар хориглосон зүйл илэрвэл хураан авч, тэмдэглэлд тусган, прозурорт мэдэгдэнэ.

30.8.Үзлэг хийх явцад хүний амь нас, эрүүл мэндэд аюул, орчинд хөнөөл учруулж болзошгүй тэсэрч дэлбэрэх болон химийн хортой бодис, бусад эд зүйл байна гэж үзвэл холбогдох мэргэжилтнийг оролцуулж болно.

30.9.Үзлэг хийх явцад шаардлагатай бол шинжилгээнд зориулж хэв загвар, дээж авах, эд хөрөнгө битүүмжлэх, эд зүйл, баримт бичиг хураан авах ажиллагааг явуулж болно.

30.10.Үзлэг хийлгэхээс татгалзсан, эсэргүүцэл үзүүлсэн бол үзлэгийг албадан гүйцэтгэнэ.

31.1.Эрх бүхий албан тушаалтан хууль бус хөрөнгө шалган шийдвэрлэх ажиллагаанд ач холбогдолтой хөрөнгө, баримт бичиг, эд зүйл, эсвэл нотлох баримт байна гэх хангалттай үндэслэл байвал тэдгээрийг илрүүлэхээр орон байр, байгууллага, газар, тээврийн хэрэгсэл, эд хөрөнгө, хүний бие, бусад шаардлагатай обьектод нэгжлэг хийнэ.

32.1.Эрх бүхий албан тушаалтан хаалттай болон хязгаарлалттай мэдээлэл эсэхээс үл хамааран хууль бус хөрөнгө шалган шийдвэрлэх ажиллагаанд ач холбогдол бүхий аливаа мэдээлэл, баримт бичгийг холбогдох байгууллага, албан тушаалтан, иргэнээс гаргуулан авна.

32.2.Энэ зүйлийн 32.1 дэх хэсэгт заасан байгууллага, албан тушаалтан, иргэн эрх бүхий албан тушаалтны даалгаварт заасан хугацаа, хэлбэрийн дагуу мэдээлэл, баримт бичгийг гарган өгч, нууцыг хадгална.

32.3.Эрх бүхий албан тушаалтан, прокурор хууль бус хөрөнгө шалгах ажиллагаа явуулахдаа хаалттай болон хязгаарлалттай мэдээлэл агуулсан баримт бичиг, мэдээллийг цуглуулсан бол мэдээллийг хамгаалахад шаардлагатай арга хэмжээг авна.

32.4.Эрх бүхий албан тушаалтан нь татвар, санхүүгийн мэдээллийн алба, нотариат, банк, даатгал, хөрөнгийн бирж, үнэт цаасны арилжаа эрхлэгч, банк бус санхүүгийн байгууллага, хадгаламж, зээлийн хоршоо, виртуал хөрөнгийн үйлчилгээ үзүүлэх эрхтэй байгууллагаас гүйлгээ, хадгаламж, зээлийн зэрэг хууль бус хөрөнгө шалгах ажиллагаанд ач холбогдол бүхий мэдээллийг гаргуулан авна.

32.5.Мэдээллийг гаргаж өгсөн этгээд нь тухайн ажиллагааны нууцлалыг хангах үүрэгтэй бөгөөд зөрчсөн тохиолдолд хуульд заасан хариуцлага хүлээнэ.

33.1.Эрх бүхий албан тушаалтан хууль бус хөрөнгийг шалган тогтоох зорилгоор хууль бус байж болзошгүй хөрөнгө, эсхүл хууль бус хөрөнгө шалган шийдвэрлэх ажиллагаанд ач холбогдолтой эд зүйл, баримт бичгийг хойшлуулшгүй тохиолдолд түр хураан авч болно.

33.2.Эрх бүхий албан тушаалтан түр хураан авах ажиллагааг эхлэхийн өмнө түр хураан авах хөрөнгө, орлого, эд зүйл, баримт бичгийг сайн дураар гаргаж өгөх, зааж өгөх боломжийг тухайн этгээдэд олгоно.

33.3.Эрх бүхий албан тушаалтан шуудан болон тээвэр, хүргэлтээр явуулсан зүйлийг шуудан болон тээвэр, хүргэлтэд байх үед нь түр хураан авах, эсхүл үзлэг хийж болно.

33.4.Зарим онцлох эд зүйл, үнэт эдлэл, түүх, соёлын дурсгалт зүйл, аюултай бодисыг хураан авах ажиллагаанд мэргэжилтнийг оролцуулж, эсхүл мэргэжлийн байгууллагад хандан гүйцэтгүүлж болно.

33.5.Баримт бичгийг эхээр нь, шаардлагатай бол хууль ёсны эзэмшигчид эхийг нь буцаан олгож, хуулбарыг зөрчлийн хэрэгт хавсарган тэмдэглэлд тусгана.

33.6.Түр хураан авсан хөрөнгө, орлого, эд зүйл, баримт бичгийн жагсаалт, тэмдэглэлийг эд зүйл, баримт бичгээ хураалгасан болон тухайн ажиллагаанд байлцсан хүнээр гарын үсэг зуруулж, хувийг эд зүйлийн эзэмшигч, эсхүл түүний хууль ёсны төлөөлөгч, өмгөөлөгчид даруй гардуулна.

33.7.Хөрөнгө, эд зүйл, баримт бичиг түр хураан авах ажиллагааны үед үзлэг хийхдээ энэ хуулийн 30 дугаар зүйлд заасан журмыг баримтална.

33.8.Хэрэгт ач холбогдолтой цахим баримтыг хуулбарлан авах, эсхүл түүнийг нэвтрэх боломжийг хязгаарлах боломжгүй бол цахим төхөөрөмжийг хураан авч болно.

33.9.Энэ хуулийн 33.1-д заасны дагуу эрх бүхий албан тушаалтан хөрөнгийг түр хураан авсан тохиолдолд тус ажиллагааны тухай прокурорт нэн даруй мэдэгдэж, 3 хоногийн дотор шүүхээр шийдвэрлүүлнэ.

33.10.Дараах үндэслэлээр, хойшлуулшгүйгээс бусад тохиолдолд эрх бүхий албан тушаалтан, прокурорын саналыг үндэслэн шүүхээс хөрөнгө, эд зүйл, баримт бичгийг түр хураан авах асуудлыг шийдвэрлэнэ:

33.10.1.хөрөнгийг устгах, захиран зарцуулах, өмчлөгч, эзэмшигчийг өөрчлөх, нуун далдлах эрсдэл байвал;

33.10.2.хөрөнгийн үнэд илтэд нөлөөлөх нөхцөл байдалтай бол;

33.10.3.хөрөнгийг гэмт хэрэг, зөрчил үйлдэхэд ашиглах боломжтой;

33.10.4.тухайн хөрөнгө үрэгдэх, тоногдох, шинж чанарыг өөрчлөх болон хөрөнгийг цаашид хураах боломжгүй болгох бусад эрсдэл байвал.

33.11.Түр хураан авах тухай тогтоолд хөрөнгийн өмчлөгч, эзэмшигчийн мэдээлэл, хөрөнгийн талаарх мэдээлэл, хөрөнгийн баримт бичиг, хууль бус хөрөнгө гэж үзэх үндэслэлтэй нөхцөл байдал, тухайн хөрөнгийг түр хураан авах үндэслэл, нөхцөл байдлын талаар тусгана.

34.1.Хууль бус хөрөнгө шалгах ажиллагааны явцад түр хураан авсан хөрөнгийн хадгалалт хамгаалалтыг шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх байгууллагын Хөрөнгө хамгаалах албанд хадгалуулахаар шүүхийн захирамжийн хамт хүлээлгэн өгнө.

34.2.Энэ хуулийн 34.1-д заасан шийдвэрийг прокурор хөрөнгийн эзэмшигч, өмчлөгч, ашиглагч, холбогдогч, түүний өмгөөлөгчид 5 хоногийн дотор танилцуулна.

34.3.Хууль бус хөрөнгийг шалган шийдвэрлэсэн шүүхийн шийдвэр хуулийн хүчин төгөлдөр болох хүртэл, эсхүл хууль бус хөрөнгийн хэргийг хэрэгсэхгүй болгосон шийдвэрт гомдол гаргах, давж заалдах хугацаа дуустал түр хураан авсан хөрөнгө, орлого, эд зүйлийг хадгална.

34.4.Түр хураан авсан үндэсний болон гадаад валютыг тусгай дансанд байршуулна.

34.5.Түр хураан авсан хөрөнгө, эд зүйлийг хадгалах талаар гаргасан оролцогчийн хүсэлтийг үндэслэн, тэдгээрийг хадгалах асуудлыг шүүхийн шийдвэрт тусгайлан зааж болно.

34.6.Тусгай хадгалалт, хамгаалалт шаардлагатай хөрөнгө, эд зүйл, шинжилгээний объектыг шинжилгээний байгууллагын шинжээчийн саналаар өөр байгууллагад хадгалуулж болно.

34.7.Энэ зүйлийн 34.6 дахь хэсэгт заасны дагуу түр хураан авсан хөрөнгө, эд зүйлийг хадгалах, хамгаалах, хяналт тавих үүрэг хүлээсэн байгууллага, албан тушаалтан тэдгээрийн бүрэн бүтэн байдлыг хариуцна.

34.8.Хууль бус хөрөнгийн хэргийг шүүхэд шилжүүлэхэд хадгалалтын баримтыг хууль бус хөрөнгийн хэрэгт хавсаргана.

34.9.Түр хураан авсан хөрөнгө, эд зүйл, шинжилгээний объект нь хүний эрүүл мэнд, байгаль орчин, мал амьтанд хортой нөлөө үзүүлэх, нийтийн аюулгүй байдалд сөргөөр нөлөөлөх бодит үндэслэл бий болсон, эсхүл түргэн муудах, гэмтэх, устах, эсхүл хууль бус хөрөнгийг шийдвэрлэгдэх хүртэл чанар нь муудах хөрөнгө, эд зүйлийг эзэмшигчид нь буцаан өгөх боломжгүй тохиолдолд эрх бүхий албан тушаалтан шүүхэд хүсэлт гаргаж шийдвэрлүүлнэ.

34.10.Эрх бүхий албан тушаалтны хүсэлтийг хүлээн авсан шүүх ажлын 2 өдрийн дотор дараах шийдвэрийн аль нэгийг гаргана:

34.10.1.хэрэгцээний дагуу зохих байгууллагад шилжүүлэх;

34.10.2.хадгалуулахаар зохих байгууллагад шилжүүлэх;

34.10.3.худалдан борлуулж орлогыг тусгай дансанд хадгалах.

34.11.Хууль бус хөрөнгийн хэргийг хянан шийдвэрлэсэн шүүхийн шийдвэрт түр хураан авсан, битүүмжилсэн хөрөнгө, эд зүйлийг буцаан олгохоор заасан боловч энэ зүйлийн 34.10.1, 34.10.3-т заасны дагуу тухайн хөрөнгө, эд зүйлийг шилжүүлсэн, худалдан борлуулсан тохиолдолд эзэмшигчид нь адил төрөл, чанарын эд зүйлийг олгох, эсхүл үнийг төлнө.

34.12.Хөрөнгө хамгаалах алба нь энэ зүйлийн 34.10 дахь хэсэгт заасан ажиллагааны тэмдэглэл, шилжүүлсэн, худалдан борлуулсан хөрөнгө, эд зүйлийн жагсаалтыг эрх бүхий албан тушаалтанд хууль бус хөрөнгийн хэрэгт хавсаргахаар хүргүүлнэ.

34.13.Хууль бус хөрөнгийн хэргийн материал, хураан авсан, битүүмжилсэн хөрөнгө, эд зүйлийг хүлээн авах, хадгалах, шилжүүлэх болон энэ зүйлийн 34.10 дахь хэсэгт заасан ажиллагааны журмыг Улсын ерөнхий прокурор, Авлигатай тэмцэх газрын дарга хамтран батална.

34.14.Түр хураан авсан хөрөнгө нь хууль ёсоор олж авсанболох нь тайлбарлагдвал шүүгчийн захирамжаар эзэмшигч, өмчлөгч, ашиглагчид нь буцаан олгоно.

35.1.Хураан авах эд хөрөнгө нь овор хэмжээ, эсхүл бусад шалтгаанаар хууль бус хөрөнгийн хэрэгт хадгалах боломжгүй бол байгаа газарт нь битүүмжилнэ.

35.2.Эд хөрөнгийг битүүмжлэхдээ эд хөрөнгийг бусдад шилжүүлэх, устгах, өөрчлөх, захиран зарцуулах, хөдөлгөхийг хориглож, тухайн хүнд өөрт нь, эсхүл бусад боломжтой хүнд хадгалах, хамгаалах үүрэг хүлээлгэнэ.

35.3.Эрх бүхий албан тушаалтан энэ зүйлийн 35.2 дахь хэсэгт заасны дагуу хадгалах, хамгаалах үүрэг хүлээсэн хүнд эд хөрөнгийг хүлээлгэн өгч, хуульд заасан хариуцлагыг сануулж гарын үсэг зуруулна.

35.4.Эд хөрөнгө битүүмжлэх ажиллагааг хураан авах, үзлэг хийх ажиллагаатай хамтатган явуулж болно.

35.5.Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх тухай хуулийн 87 дугаар зүйлд заасан хүний зайлшгүй хэрэгцээний эд зүйлийг битүүмжлэхгүй.

36.1.Эрх бүхий албан тушаалтан хууль бус хөрөнгө байж болох, эсхүл хууль бус хөрөнгийг шалган шийдвэрлэхэд ач холбогдолтой хөрөнгийг нуух, устгах, эрх шилжүүлэх үндэслэл бүхий сэжиг байвал үл хөдлөх болон эдийн бус хөрөнгө, санхүүгийн хэрэгсэл, зохиогчийн эрх, патент, гэрчилгээ, зөвшөөрөл, тээврийн хэрэгслийн бүртгэлийн шилжилт хөдөлгөөнийг хязгаарлах, банк болон бусад санхүүгийн байгууллагад байгаа мөнгөн хөрөнгийн гүйлгээний шилжилт хөдөлгөөнийг хязгаарлах, тусгаарлахыг зохих байгууллагад даалгана.

37.1.Эрх бүхий албан тушаалтан нь холбогдогч, гэрч, шинжээч, мэргэжилтэн, хөрөнгийн үнэлгээчин, бусад оролцогчоос хууль бус хөрөнгө шалган шийдвэрлэх ажиллагаанд ач холбогдол бүхий нөхцөл байдлын талаар, шинжээч, үнэлгээчин, мэргэжилтнээс гаргасан дүгнэлт, оролцсон ажиллагааных нь талаар тайлбарлуулах, эсхүл тодруулах зорилгоор тайлбар, мэдүүлэг авч болно.

37.2.Эрх бүхий албан тушаалтан хууль бус байж болзошгүй хөрөнгийн талаар тодруулах, хууль бус хөрөнгийг шалган шийдвэрлэхэд ач холбогдол бүхий баримт, мэдээллийг олох зорилгоор мэдүүлэг авна.

37.3.Мэдүүлгийг тухайн хүнийг эрх бүхий байгууллагад ирүүлэн, эсхүл тухайн хүний байгаа газарт авч болно.

37.4.Холбогдогчоос мэдүүлэг авахын өмнө түүнд үнэн зөв мэдүүлэг өгөхийн ач холбогдлыг тайлбарлаж, хууль бус хөрөнгө шалгах ажиллагаатай холбоотой нууцыг хадгалах талаар мэдэгдэнэ.

37.5.Эрх бүхий албан тушаалтан хүнийг албадан ирүүлэх, өөрийн болон гэр бүлийн гишүүд, эцэг /эх/, үр хүүхдийнхээ эсрэг мэдүүлэг өгөхийг шаардах эрхгүй.

37.6.Тухайн хүн хүсвэл мэдүүлгийг бичгээр авч болно.

37.7.Эрх бүхий албан тушаалтан мэдүүлгийг асуулт асууж, хариулт авах хэлбэрээр явуулна.

37.8.Эрүүдэн шүүх болон бусад хэлбэрээр хэрцгий, хүнлэг бусаар, эсхүл хүний нэр төрийг гутаан доромжлон харьцаж мэдүүлэг авахыг хориглоно.

37.9.Мэдүүлэг өгч байгаа хүн тоо болон санахад төвөгтэй бусад зүйлийн талаар мэдүүлэг өгөх бол эрх бүхий албан тушаалтны зөвшөөрснөөр баримт бичиг, бичлэг ашиглаж болно. Ашигласан баримт бичиг, бичлэгийн тухай тэмдэглэлд тусгаж, боломжтой бол мэдүүлгийн тэмдэглэлд хавсаргана.

37.10.Мэдүүлэг өгч байгаа хүнд эд мөрийн баримтыг үзүүлэх, тухайн хууль бус хөрөнгийн талаар бусад хүнээс өгсөн мэдүүлгийг танилцуулж, энэ талаар мэдүүлэг авч болно.

37.11.Мэдүүлэг авах ажиллагааг 3 цагаас илүү хугацаагаар явуулах бол 30 минутын завсарлага авна. Нэг удаагийн мэдүүлэг авах ажиллагаа нийт 6 цагаас хэтэрч болохгүй.

37.12.Мэдүүлэг авч дуусмагц тэмдэглэлийг мэдүүлэг өгч байгаа хүнд танилцуулж, нэмэлт оруулах, засвар хийх боломж олгоно.

37.13.Мэдүүлэг өгөхөөс татгалзсан бол энэ тухай тэмдэглэлд тусгана.

37.14.Хууль бус хөрөнгийн ул мөр арилах, холбогдогч оргон зайлж болзошгүйгээс бусад тохиолдолд мэдүүлгийг шөнийн цагаар авахыг хориглоно.

37.15.Эрх бүхий албан тушаалтан мэдүүлгийг тэмдэглэлээр бэхжүүлж, мэдүүлэг өгсөн хүн гарын үсэг зурж баталгаажуулна.

37.16.Мэдүүлэг өгч байгаа хүнд мэдэгдэн дууны, дүрсний, дуу-дүрсний бичлэг хийж болно.

38.1.Хууль бус хөрөнгө шалгах ажиллагааны явцад эд зүйл, хөрөнгийн үнэлгээ тогтоохоор, эсхүл тусгай мэдлэг зайлшгүй шаардлагатай бол шүүх, прокурор, эрх бүхий албан тушаалтан шийдвэр гаргаж шинжилгээ хийлгэнэ.

38.2.Тусгай мэдлэг, мэргэжил эзэмшсэн эрх бүхий албан тушаалтан өөрөө бие даан шинжилгээ хийж, магадалгаа гаргаж болно.

38.3.Гэрч, холбогдогч хууль бус хөрөнгийг шалган шийдвэрлэхэд ач холбогдол бүхий байдлыг бодитой тусгаж, зөв мэдүүлэг өгөх чадвартай эсэхэд эргэлзээ төрвөл сэтгэцийн байдлыг тодорхойлох шинжилгээ хийлгэж болно.

38.4.Оролцогч шинжээчийн дүгнэлттэй санал нийлэхгүй бол эрх бүхий албан тушаалтан, прокурорт энэ хуульд заасан журмын дагуу гомдол гаргаж болно.

38.5.Оролцогчийн хүсэлтээр дахин шинжилгээг нэг удаа хийж болно.

38.6.Шинжээч шинжилгээний дүгнэлт гаргахдаа Шүүх шинжилгээний тухай хуульд заасан журмыг баримтална.

39.1.Эрх бүхий албан тушаалтан илэрсэн нөхцөл байдлыг шалгах, тогтоох, зааж өгсөн газрыг шалгах, урьд өгсөн тайлбар, мэдүүлгийн үнэн зөвийг харьцуулан тогтоох зорилгоор тайлбар, мэдүүлгийг газар дээр нь шалгаж болно.

40.1.Эрх бүхий албан тушаалтан хөрөнгө шалгах ажиллагаанд ач холбогдолтой нөхцөл байдлыг тогтоох, тодруулах зорилгоор хүн, мал, амьтан, эд зүйл, тодорхой газар, орон байрыг таньж олуулж болно.

41.1.Энэ хуульд өөрөөр заагаагүй бол тэмдэглэлд хууль бус хөрөнгө шалгах тодорхой ажиллагааны явц, дэс дараалал, илэрсэн нөхцөл байдал, авсан арга хэмжээ, үр дүн болон дараах нийтлэг зүйлийг тусгана:

41.1.1.ажиллагааг явуулсан эрх бүхий албан тушаалтны нэр, албан тушаал;

41.1.2.ажиллагааг явуулсан газар, эхэлсэн, дууссан он, сар, өдөр, цаг, минут, хэрэгжүүлэх явцад хугацаа тасалдсан бол түүний шалтгаан, хугацаа;

41.1.3.ажиллагааг прокурорын зөвшөөрлөөр явуулж байгаа бол зөвшөөрлийн дугаар, хүчинтэй хугацаа;

41.1.4.ажиллагааг хойшлуулшгүй тохиолдолд явуулж байгаа бол үндэслэл бүхий нөхцөл байдлын талаар;

41.1.5.хууль бус хөрөнгө шалгах ажиллагаанд оролцсон хүний эцэг /эх/-ийн болон өөрийн нэр, оршин суугаа газрын хаяг, байршил;

41.1.6.ажиллагаанд байлцсан бусад хүний хувийн баримт бичиг дэх мэдээлэл;

41.1.7.ажиллагаанд оролцсон хүнд эрх, үүргийг тайлбарласан тухай;

41.1.8.оролцогч, гэрчээс санал, хүсэлт гаргасан эсэх, түүнийг хэрхэн шийдвэрлэсэн.

41.2.Тэмдэглэлд эрх бүхий албан тушаалтан, ажиллагаанд оролцсон хүн гарын үсэг зурна. Тэмдэглэл хэд хэдэн хуудастай бол ажиллагаанд оролцсон хүн хуудасны нүүр тус бүрд гарын үсэг зурна.

41.3.Тэмдэглэлд нэмэлт оруулсан, засвар хийсэн бол ямар засвар, өөрчлөлт хийсэн талаар тусгаж, энэ зүйлийн 41.2 дахь хэсэгт заасан аргаар баталгаажуулна.

41.4.Ажиллагаанд оролцсон хүн гарын үсэг зурахаас татгалзсан, эсхүл баталгаажуулах боломжгүй бол шалтгааныг тэмдэглэлд тусгана.

41.5.Ажиллагааны явцад хийсэн дууны, дүрсний, дуу-дүрсний бичлэг, гэрэл зураг, гар зураглал, хэв загварыг тэмдэглэлд хавсаргана.

41.6.Хууль бус хөрөнгө шалгах ажиллагааны явцыг дуу-дүрсний бичлэгээр бэхжүүлж болно.

41.7.Энэ хуульд заасан үндэслэлээр хялбаршуулсан журмаар хууль бус хөрөнгө шалган шийдвэрлэх ажиллагааны тэмдэглэлийн маягтыг Улсын ерөнхий прокурор батална.

41.8.Тэмдэглэлд хууль бус хөрөнгө шалгах ажиллагаанд ашиглаж байгаа техник хэрэгслийн нэр төрөл, үзүүлэлтийг тэмдэглэж, бичлэг хийсэн цаг, минут, авсан гэрэл зургийн тоог тусгана. Дуу-дүрсний бичлэгт тухайн ажиллагааны зорилго, он, сар, өдөр, байршил, эхэлсэн, дууссан цаг, минутыг тусгана.

41.9.Хууль бус хөрөнгө шалгах ажиллагаанд оролцсон хүн хүндэтгэн үзэх шалтгааны улмаас тэмдэглэлд гарын үсэг зурах боломжгүй бол энэ тухай эрх бүхий албан тушаалтан тайлбар бичиж тэмдэглэлд хавсаргана.

42.1.Хууль бус хөрөнгийг шалган шийдвэрлэхэд ач холбогдол бүхий хуульд заасан үндэслэл, журмын дагуу олж авсан аливаа баримтат мэдээллийг хууль бус хөрөнгийн нотлох баримт гэнэ.

42.2.Хууль бус хөрөнгийн нотлох баримт нь гэрч, холбогдогчийн мэдүүлэг, бичмэл болон эд мөрийн баримт, эсхүл баримт бичиг, шинжээчийн дүгнэлт, мэдүүлэг, гэрэл зураг, зураглал, дууны, дүрсний, дуу-дүрсний бичлэг, хэв загвар, дээж, хууль бус хөрөнгө шалгах ажиллагааны болон шүүх хуралдааны тэмдэглэл, хүн, хуулийн этгээд, албан тушаалтнаас ирүүлсэн хууль бус хөрөнгийн талаарх гомдол, мэдээлэл, бусад баримтаар тодорхойлогдоно.

42.3.Иргэд, байгууллагаас ирүүлсэн гомдол, мэдээллийг шалгах явцад хуульд заасан үндэслэл, журмын дагуу цуглуулж, бэхжүүлсэн баримтат мэдээллийг нотлох баримтаар тооцно.

42.4.Нотлох баримтыг хууль бус арга, хэрэгслээр цуглуулж, бэхжүүлэхийг хориглоно.

42.5.Прокурор, эрх бүхий албан тушаалтанд оролцогчоос гаргаж өгсөн эд зүйл, баримт бичиг, бусад баримтыг олж авсан эх сурвалжийг заагаагүй бол дангаараа нотлох баримт болохгүй.

42.6.Оролцогчийн гаргасан нотлох баримт шалгуулах хүсэлтийг энэ хуульд заасан журмаар шийдвэрлэнэ.

42.7.Хуульд заасан журам зөрчиж цуглуулсан, бэхжүүлсэн нотлох баримт нотлох чадвараа алдах бөгөөд энэ хуульд заасан шийдвэрийн үндэслэл болохгүй.

42.8.Хүн, хуулийн этгээд, албан тушаалтны гаргаж өгсөн эх бичмэл нотлох баримтыг тухайн хөрөнгийн талаар гаргасан шийдвэр хүчин төгөлдөр болсны дараа буцаан өгч хуулбарыг хэрэгт хавсаргаж болно.

43.1.Эрх бүхий албан тушаалтан мэдүүлэг авах, шийдвэр танилцуулах, хууль бус хөрөнгө шалгах ажиллагаанд оролцуулахаар холбогдогчийг дуудан ирүүлж болно.

43.2.Холбогдогчийг дуудах хуудсаар, эсхүл харилцаа холбооны хэрэгсэл ашиглан дуудаж болно.

43.3.Холбогдогч оргон зайлсан бол түүний хаана байгааг олж тогтоох зорилгоор цагдаагийн байгууллагаар эрэн сурвалжлах ажиллагааг хийлгэнэ.

43.4.Эрэн сурвалжлах ажиллагааны зардлыг зардлын баримт үндэслэн холбогдогчоор нөхөн төлүүлнэ.

43.5.Холбогдогч дуудсан цагт ирээгүй бол түүнийг прокурорын шийдвэрээр албадан ирүүлнэ.

43.6.Холбогдогчийг албадан ирүүлэх журмыг Улсын Ерөнхий прокурор, Авлигатай тэмцэх газрын дарга хамтран батална.

44.1.Нэг, эсхүл хэд хэдэн хууль бус хөрөнгөтэй хэд хэдэн холбогдогч хамтран холбогдсон, эсхүл нэг холбогдогч хэд хэдэн хууль бус хөрөнгөтэй холбогдсон бол хууль бус хөрөнгийн хэргийг нэгтгэж шалгах ажиллагааг явуулж болно.

44.2.Хууль бус хөрөнгийн хэргийг тал бүрээс нь бүрэн бодитой шалган шийдвэрлэхэд саад болохгүй бол зарим холбогдогчид холбогдох хууль бус хөрөнгийн хэргийг тусгаарлаж болно.

44.3.Хууль бус хөрөнгийн хэргийг нэгтгэх, эсхүл тусгаарлах тухай саналыг эрх бүхий албан тушаалтан энэ хуульд заасны дагуу прокурорт гаргана.

44.4.Прокурор энэ зүйлийн 44.3 дахь хэсэгт заасан саналыг хүлээн авснаас хойш ажлын 3 өдөрт багтаан дараах шийдвэрийн аль нэгийг гаргана:

44.4.1.хууль бус хөрөнгийн хэргийг тусгаарлах, эсхүл нэгтгэх;

44.4.2.хууль бус хөрөнгийн хэргийг тусгаарлах, эсхүл нэгтгэхээс татгалзах.

44.5.Эрх бүхий албан тушаалтан энэ зүйлийн 44.4 дэх хэсэгт заасан прокурорын шийдвэрийг эс зөвшөөрвөл энэ хуульд заасан журмаар гомдол гаргана.

44.6.Хууль бус хөрөнгийн хэргийг нэгтгэн шалгах ажиллагааг явуулсан боловч зарим хууль бус хөрөнгийн хэрэг нь нотлогдоогүй бол эрх бүхий албан тушаалтан хууль бус хөрөнгийн хэргийг тусгаарлан, хэрэгсэхгүй болгоно.

45.1.Хууль бус хөрөнгө шалган шийдвэрлэх ажиллагаанд ач холбогдолтой нөхцөл байдлыг тогтоох зорилгоор хууль бус хөрөнгө шалгах нууц ажиллагааг хуульд заасны дагуу, прокурорын зөвшөөрлөөр, эрх бүхий гүйцэтгэх албан тушаалтнаар хийлгэнэ.

ЗУРГАДУГААР БҮЛЭГ

ЭРХ ХЯЗГААРЛАХ АРГА ХЭМЖЭЭ

46.1.Эрх бүхий албан тушаалтан хууль бус хөрөнгө шалгах ажиллагаа хэвийн явагдах нөхцөлийг хангах зорилгоор энэ хуульд заасан журмын дагуу, прокурорын шийдвэрээр эрх хязгаарлах дараах арга хэмжээг авна:

46.1.1.Монгол Улсын хилээр гарах эрхийг түр түдгэлзүүлэх.

46.1.2.үнэт цаасны арилжааг түр зогсоох, үнэт цаас тусгаарлах.

46.2.Энэ зүйлийн 46.1 дэх хэсэгт заасан эрх хязгаарлах арга хэмжээг давхардуулан хэрэглэж болно.